Tere kjo dileme rreth statusit final nga ana ,,qendrave te vendosjes” ne diplomacine nderkombetare, gjendjen aktuale socio-ekonomike dhe politike te Kosoves e ka bere te paqendrueshme per institucionet e perkoheshme te Kosoves, qe ne realitet mund te kete pasoja te pakompenzueshme per qytetaret dhe perspektiven e tyre?!. Ne te vertet, keto gjenerata jane ne rrezik te humbin krejtesisht mundesin e perspektives ne vendin e tyre, per shkak te papunesise dhe krizes ekonomike qe e ka kapluar Kosoven. Te vetmen mundesi qytetaret tani e kane te ikun ne ,, menyre ilegale” ne boten e jashtme per te siguruar ,,kafshaten e gojes”, dukuri kjo e cila po merr permasa gjithnje e me alarmante!..

Ēka ne realitet po ndodhe me ekonomin Kosoves?

Termi “pavaresi e kushtezuar” ne rend te par eshte mjaft i gjere dhe i pakuptueshem, tani per tani disa qarqe nderkombetare po e kuptojne me teper si nje shenje te re te statusit kalimtar se sa si nje permbajtje te sakte. Kjo permbajtje pa dyshim eshte shprehje jo logjike dhe e panatyrshme nga aspekti juridik!?. Por,ne tere kete nje eshte shume qarte rezoluta 1244 e OKB-ar eshte bere e paqendrueshme, per arsye se ajo nuk i ka dhene rezultatet e duhura sa i perket zhvillimit ekonomik ne keto gjashte vite te kaluara, edhe pse kjo rezolut ka garantuar zhvillimin ekonomik te Kosoves gjate mandatit te saje...

Ekonomise Kosovare i ka ndodhur deindustrializimi pothuajse i te gjitha kapaciteteve ekzistuese industriale. Kurse tani po perballet me mungese te akumulimit vendor te kapitalit (me pamundesi te marrjes se kredive te jashtme per shkak te statusit te pa definuar, UNMIK-u nuk ka mundur te garantoj per kthimin e ketyre kredive), shkalle jo reale te kamatave, me papunesi ekstreme, kurse investimet e jashtme e kane anashkaluar ekonomin kosovare per shkak se mungon adresa e sigurise juridike shteterore?!.
Tere kjo ka bere qe ne Kosove reformat e domosdoshme shoqeroro-ekonomike, ende nuk kane filluar per shkak te mungeses drastike te mjeteve financiare. Ndersa procesi i transicionit /transformimit eshte ne ngecje te plote, kurse pas pese viteve te rindertimit, (te asaj qe eshte rrenuar nga agresori gjate roberise dhe luftes ēlirimtare) ne kete vit Kosova do te kete rritje ekonomike negative,(vlen te theksohet se per tu arritur prodhimi industrial i viteve te tetedhjeta, Kosoves i duhen s’paku edhe dhjete vite te ardhshme). Po thuajse te gjitha keto trende negative po ndodhin per shkak pse burokracia nderkombetare tani e gjashte vjet ende po hamendet dhe po e zvarrit, pa nevoje, qe te pranoj nderkombetarishte Shtetin e pavarur te Kosoves, si proces te natyrshem, qe ka ardhur si pasoj e ngjarjeve ne vitet e nentedhjeta te shekullit te kaluar ne keto hapesira, per shkak te ndryshimeve gjeo-politike dhe gjeo-strategjike. Prandaj, ,,qendrat e vendosjes” nderkombetare me ne fund duhet ta kuptojne qe pavaresia e Kosoves duhet te zgjidhet shpejt dhe ne menyre konkrete, sepse kjo eshte bere domosdoshmeri per qytetaret e saj, te cilet gjithnje e me shume po tregojne “lodhje nga pritja e koherave me te mira” ata tani me te drejte “po ndjehen te privuar dhe te getiizuar” nga e drejta per fillimin e zhvillimit normal shoqeror-ekonomik, per shkak te statusit ende te pazgjidhur?!

Vlen gjithashtu te theksohet se tere kjo gjithnje e me shume po bien ne kundershtim, me idete themelore te procesit objektiv te globalizmit qe drejtperdrejte eshte i lidhur per konceptin “per rendin e ri boteror” i cili i ka pranuar dhe i respekton pese vlerat themelore te cilat jane themel i lidhmerise dhe bashkepunimit nderkombetar: paqja ; e drejta per zhvillim shoqeroro-ekonomik ; respektimi i te drejtave njerezore ; drejtpeshimi ekologjik dhe demokracia .

Pse pavaresia e plote eshte ēels i fillimit te zhvillimit ekonomik?

E drejta e lirise se vullnetit qytetar ne Kosove eshte ne rrezik, per kete misioni nderkombetare mund do ta humbe besimin e qytetareve, po qe se edhe me tutje zvarrit te drejten legjitime per vetevendosje per Shtetin e pavarur te Kosoves. Nga te gjitha analizat shkencore qe jane bere gjere me tani, rrjedhe se pavaresia e plote e Kosoves, jo qe nuk paraqet rrezik per askend por perkundrazi siguron bazen per fillimin e zhvillimit ekonomik te vendit, kurse kjo me tutje eshte garanci per sigurin ushtarako- politike te rajonit, si dhe siguron funksionimin e demokracise se mirefillte per te gjithe qytetaret e saj.

Prandaj, vetem pas shpalljes dhe pranimit nderkombetar te Shtetit te Kosoves, mund te flasim per nje fillim te zhvillimit te qendrueshem ekonomik. Me kete Shteti juridik i Kosoves do te krijonte bazen e sigurise ligjore per investimet vendore dhe investimet direkte te jashtme, te cilat do te mundesonin nxitjen e shpejtuar te zhvillimit ekonomik, punesimin, rritjen e ofertes konkurruese te ndermarrjeve, mundesin e lehtesimit te pjesemarrjes ne burimet financiare nderkombetare (kredit e jashtme), tere kjo do te ndikonte ne rritjen e prodhimtarise dhe te eksportit. Nder te tjera, kjo do te mundesonte fillimin e ardhjes se filialeve te koorporatave transnacionale, te cilat jane te domosdoshme per procesin e transformim dhe ristrukturimit modern te ekonomise kosovare. Nuk duhet harruar qe korporatat transnacionale jane aktoret global kryesor per nxitjen e hulumtimeve dhe zhvillimit, te teknologjive te reja, te veprimtarive te reja prodhuese dhe sherbyese, jane njeherit edhe bartes te rregullave te reja organizative te sjelljes. Me ardhjen e pasurise se tyre te prekshme dhe te paprekshme te kapitalit, teknologjise, arsimimi dhe riaftesimi i fuqise punetore, standardet e mbrojtjes se ambientit... Te gjitha keto ne afat te gjate munden t’i kontribuojne fillimit te zhvillimit te ri te qendrueshem ekonomik te Kosoves. Mirepo, kompanite transnacionale investojne vetem ne ato vende, ku ekziston adresa e funksionimit te shtetit juridik, sepse vetem kjo garanton kapitalin e tyre.
Pavaresia e plote e Kosoves eshte e vetmja terapi, qe u mundeson qytetareve te saje te fillojne te dalin nga varferia dhe jo perspektiva si shkak i papunesise se larte. Kurse vendit i garanton zhvillim dhe dalje te sigurt nga kriza ekonomike,tere kjo institucioneve shteterore te Kosoves do t’ju mundeson qe sa me shpejt t’i fillojn parapregaditjet per plotesimin e standardeve per integrim ne Unionin Evropian...