Zotri Kryetar!
Zonja dhe Zotrinje deputet
Zotrinje Ministra
Arsyet per kete Projektligj
Ky ligj paraqet bazen per rregullimin e nxitjes
se investimeve vendore dhe investimeve direkte te
jashteme, te cilat do te mundesonin nxitjen e
shpejtuar te zhvillimit ekonomik, punesimin,
rritjen e aftesis konkuruese te ndermarrjeve,
mundesin e lehtesimit te pjesemarrjes ne burimet
nderkombetare financiare dhe ne rritjen e
eksportit. Nder te tjera ky ligj do te mundesonte
fillimin e ardhjes te filialeve te kompanive
transnacinale, qe me pasurit e tyre te fuqishme
siq jane kapitali, teknologjia, shkollimi dhe
rikualifikimi i fuqise punetore, standardet per
mbrojtjen e ambientit, me nje fjale ato per nje
afate te gjate mund ti kontribojne zhvillimit te
ri te qendrueshem ekonomik te Kosoves.
Siq po tregojne pervojat ekonomis boterore,
kapaciteti i qeverive ne qeverisjen me ekonomi dhe
me arritjen e qellimeve ekonomike nacionale nga
politika fiskale gjere te mbrojtja e ambientit,
jane te formuara me forcen e korporateve
tranonacionale.
Per te gjitha keto trende pozitive qe mund te
ndodhin, shpeshehere nga kolluaret e caktuara
krijohet nje lloj skepticizmi apo me mire me thene
konzervatizem ekonomik, se jemi ne rrezike qe
Kosova tju shitet thuajve mandej eshte prezente
frika qe arsyetohet, se a thua:
a do te jene strategjit e kompanive te huaja dhe
operacionet e tyre ne harmoni me qellimet dhe
politiken nacionale te vendit?
a do ta sjellin korporatat transnacionale
kapitalin nga jasht, duke mos i thithur ne kete
rast burimet e mangta vendore?
a do te jene teknologjit e transferit ne harmoni
me mundesit dhe kushtet lokale?
a do te tregojn kompanit e huaja fleksibilitet per
participin lokal ne pronesi dhe kontroll?
a do te kontirbojne ne zhvillimin e resureseve
njerezore dhe ne investime ne infrastrukturen
perkatese?
a do ta shpejtojn kapacitetin eksportues te vendit?
Me nje fjale a do te sillen si qytetare te mire te
koporates?
Pergjegjejet ne keto ēeshtje mund te jene pozitive
dhe negative, kjo eshte shume pak e rendesishme. E
rendesishme per ekonomin e Kosoves (e cila per
momentin eshte e varfur e vogel e
deindustrializuar, dhe tani per tani e pa adres)
eshte qe te gjitha keto te rregullohen me ligj.
Qellimi i ligjit
Me kete praojektligj sigurohen dhe mbrohen
investimet vendore dhe te huajat dhe praktikisht
intensiofikohen mundesit e partneritetit ndermjet
Qeveris se Kosoves dhe investueseve potencial
vendor dhe te huajeve. Masat nxitese per favorizim
ose lehtesimi tatimor dhe doganor, do te sigurojn
qe ne veprimtarit ekonomike te arrihet qellimi
kryesore: inkuadrimi i ekonomis kosovare ne
rrjedhat e kembimit nderkombetar. Me kete do te
arrihet qe ekonomia e Kosoves te behet ekonomi e
vogel e hapur, qe do te jete nen ndikimin e
proceseve zhvillimore te ekonomis globale, me kete
do te intesifikoheshin transicioni, transformimi
dhe ristrukturimi, do te fillonin reformat
shoqerore-ekonomike dhe tere kjo do te mundesonte
integrimin me te shpejt te ekonomis kosovare ne
UE-ne, gjitheher duke u mbeshtetur ne standardet e
strategjis integruese evropiane.
Permbajtja e Projektligjit
Projektligji i ka pese kapituj:
Ne kapitullin e pare percaktohen dispozitat e
pergjitheshme te sistemit te masave nxitese permes
te cilave arrihen keto qellime:
krijohet siguria ekologjike e veprimtarive
ekonomike;
vendosja e paisjeve te reja dhe e teknologjise
bashkekohore;
zbatimi i porceseve te reja te prodhimit dhe te
prodhimeve te reja
punesimi me i madh dhe riedukimi i te punesuareve;
modernizimi dhe ngritja e afarizmit;
zhvillimi i prodhimit ne shkalle me te larte te
perpunimit;
rritja e eksportit;
rritja e aktivitetit ekonomik ne rajonet e Kosoves,
ne te cilat rritja ekonomike dhe e punesimit kane
mbetur nen mesataren e vendit;
kursimi i energjis;
forcimi i veprimtarive informatike;
bashkepunimi me institucionet financiare
nderkombetare;
pershtatja e ekonomise se Kosoves ndaj standardeve
evropiane;
Kapitulli i dyte, permban masat nxitese per
favorizim tatimor dhe doganor, qe mundesojn
rritjen e investimeve, hapjen e vendeve te reja te
punes, riedukimi profesional ose rikualfikimin e
punetoreve.
Kapitulli i trete, percakton favorizimet tatimore
dhe ato doganore, me saktesi i cakton kriteret dhe
kushtet qe do tu mundesohen investueseve te
favorizimeve tatimore dhe doganore, me kusht qe
tu permbahen dispozitave ligjore sipas ketij
ligji.
Ketu vlen te permendet lartesia shkalles se
lehtesimeve tatimore e cila mundet me zgjuar
diskutim se a eshte e larte apo teper e ulte,
lidhur me kete mendimi im eshte se keto lehtesime
tatimore jane ne nivel te konkurences te masave
nxitese e cila eshte mjate e ashper ne te gjitha
ekonomit e vendeve postsocialiste, prandaj ēdo
tendence qe keto kritere te ndryshohen (duke thene
se 10 vjete eshte shume qe te vlejn favorizimet
tatimore me shkallen 7% mandej 3% dhe zero,
mvarsisht nga shuma e kapitalit te investuar dhe
numrit te te punesuarve. Prandaj, ēdo ndryshim i
ketyre kritereve ekonomin e varfur te Kosoves do
ta bente jo konkuruese ne krahasim me ekonomit e
rajonit. Duke u bazuar ne kete une besoj se do te
perkrahen keto kritere konkrete te favorizimeve
tatimore per investuesit potencial.
Kapitulli i katert, perfshin dispozitat
ndeshkimore.
Kapitulli i peste, perfshin dispozitat kalimtare
dhe te fundit.
Kapaciteti per hartimin e Projektligjit.
Ne procesin e hartimit te ketij projektligji jame
konsultuar me ekspert vendore dhe nderkombetar
njohes te mire te kesaj ēeshtje, si dhe e kam
shqyrtuar edhe literaturen perkatese. Njiherit kan
analizuar edhe ligje perkatese te disa vendeve ne
transicion (qe kryesisht jane te ngjajshme) qe
duke e jetesuar ne praktike kete ligj kane arritur
ta kalojn me sukses fazen e transicionit shoqeror
ekonomik, duke siguruar investime direkte te huaja,
qe u kane mundesuar atyre zhvillim te qendrueshem
ekonomik dhe zvogelimin e papunesise.
Zonja dhe zotrinj deputet, Projektligji per
nxitjen e investimeve eshte me se i domosdoshem
per ekonomin e Kosoves e cila po perjeton krizen
me te thelle te mundeshme ekonomike, mungesen
drastike te akumulimit te kapitalit vendor shkalla
joreale e kamatave, jane disa indikatore qe
procesin e posa filluar te tranzicionit dhe
transformimit ekonomiko-shoqeror e kane ber shume
te gjate, te dhimbshem te mundimshem i cili po
shkakton shpenzime te larta. Prandaj e vetmja
alternative per ringjalljen e ekonomis se rrenuar
dhe te deindustrializuar te Kosoves, jane
investimet direkte te huaja dhe vendore ne kete
rast duke u bazuar ne kapitalin e diaspores.Vlen
te veēohet se gjere me tani potencialin e
kapitalit te diaspores tone e kemi nenēmuar gjere
ne keqetrajtim per shkak te mungeses
administrativo-ligjore.Me kete Projektligj
mundesohet qe diaspora jone ta kethen besimin e
humbur,dhe qe do te filloj te investoj kapitalin e
saj ne ekonomin e Kosoves.
Jetesimi i ketij Ligji eshte e vetmja terapi qe u
mundeson qytetareve te Kosoves te fillojn te dalin
nga varferia dhe joperspektiva si shkak i
papunesise se larte.
Sipas kesaj qe u tha me larte, kerkoj nga
komisioni perkates pran Odes Ekonomike qe te
shqyrtoj mundesit per projekt propozimin e
Projektligjit per nxitjen e investimeve ne Kosove,
qe i njejti ti propozohet Qeveris apo parlamentit
me qellim te miratimit.
Me respekt,
Dr. Sc. Bedri Selmani
|