Si te fillohet zhvillimi i qendrueshem ekonomik ne Kosove, Kolegji Universitar VICTORY, Bedri Selmani, Kosovo, Hotel VICTORY, Pristina, Radio Kosovo,

Mire se vini ne web faqen zyrtare te Dr. Bedri Selmani

Profesor Dr. Bedri Selmani

Çka i duhet sot Kosoves? Si t'i ndihmojme ekonomise kosovare dhe qytetareve shqiptare? Cfare te bejme qe te dalim nga kriza ekonomike? Keto jane pyetje qe edhe ju, lexues te nderuar, mund te inkuadroheni, duke klikuar ketu!

Ekopolitikë

Si te fillohet zhvillimi i qendrueshem ekonomik ne Kosove?

Globalizmi ne fillim te shekullit XXI eshte thirrje per kombet,. ndermarrjet, vendet e punes dhe jeten e njerezeve. Rrjedha transnacionale e lire e ideve, informatave, dijes, njerezeve, mallerave, kapitalit... po krijon drejtim te ri ekonomik dhe zhvillim te tersishem.

Posaqerisht eshte çeshtje e veqant per ekonomite dhe shoqerit ne tranzicion qe ne harmoni me rrethanat e veta ekonomike, civilizuese, te trashigimise kulturore si dhe te specifikave natyrore dhe prodhuese, te nxisin nje zhvillim te atille, i cili do te paraqese lidhemirin me zhvillimin e trendit ekonomik bashkekohor global.

Periudha e tranzicionit dhe transformimit, nuk eshte thjesht nje vije e drejte, mundet, por nuk do te thote te kete “drejtim te kuptueshem” ose strategji te zhvillimit. Ne qofte se ekziston, ajo mund te jete e shprehur ne menyre deklarative apo formalisht, por e paaplikueshme, mund te jete e imponuar nga larte apo nga jashte, mund te jete e shkeputur apo e aplikueshme vetem ne nje ose ne disa nivele te prurjes se vendimeve zhvillimore.Por shum me racionale do te ishte te jete e nxitur nga tregu dhe demokracia vendore, ne te gjitha nivelet e prurjes se vendimeve ekonomiko zhvillimore.

Ne keto rrethana çeshtje prioritare per ekonomin e Kosoves eshte si te fillohet loja e zhvillimit te ekonomis se tregut?

Ekonomise kosovare i ka ndodhur deindustrializimi pothuajse i te gjitha kapaciteteve egezistuese industriale. Kurse tani po perballet me mungese te akumulimit vendor te kapitalit, shkalle jo reale te kamatave, jane vetem disa nga indikatoret kryesor te cilet po ndikojne ne shkallen shume te ulte te investimeve ekonomike.

Procesi i tranzicionit dhe transformimit, eshte i gjate i dhimbshem dhe i mundimshem qe shkakton shpenzime te larta shoqerore. Prandaj e vetmja terapi ne keto rrethana jane investimet e huaja te kapitalit si domosodshmeri, pa te cilat ekonomia e Kosoves as qe mund ta paramendon rritjen dhe zhvillimin e qendrueshem ekonomik ne kushtet e ekonomise se tregut. Investimet e huaja drejteperdrejt ndikojn ne zbutjen e papunesise, sigurimin e tregjeve te jashteme, ardhjen e teknologjise me te re ne prodhimtari dhe sherbime, si dhe permirsojne te hyrat bugjetore te vendit. Per kete Kosova duhet, patjeter, qe te krijoj kushte shume te volitshme administrativo-ligjore me qellim qe investitoret e huaj dhe vendor te sigurohen ne menyre optimale per investimet e kapitalit te tyre.

Prandaj, si qeshtje shume e nguteshme pe legjislacionin e ri te Kuvendit te Kosoves mbetet patjeter miratimi i Ligjit per nxitjen e investimeve ne Kosove, ligjislacioni i kaluar i Kuvendit, edhe per kunder iniciatives qe ka egzistuar, e ka anashkaluar miratimin e ketij Ligji ne menyre shume te papergjegjshme.

Vetem pas miratimit dhe zbatimit te Ligjit per nxitjen e investimeve ne Kosove, mund te flasim per nje fillim te zhvillimit te qendrueshem ekonomik. Ky Ligj paraqet bazen per rregullimin e nxitjes se investimeve vendore dhe investimeve direkte te jashteme, te cilat do te mundesonin nxitjen e shpejtuar te zhvillimit ekonomik, punesimin, rritjen e aftesis konkuruese te ndermarrjeve, mundesin e lehtesimit te pjesmarrjes ne burimet financiare nderkombetare dhe ne rritjen e eksportit. Nder te tjera ky Ligj do te mundesonte fillimin e ardhjes te filialave te koorporatave transnacionale, te cilat jane te domosdoshme per procesin e transformimit dhe ristrukturimit modern te ekonomis kosovare.

Nuk duhet te harruar qe koorporatat transnacionale jane aktoret global kryesor per nxitjen e hulumtimeve dhe zhvillimit, te teknologjive te reja, te veprimtarive te reja prodhuese dhe sherbyese, jane njiherit edhe bartes te rregullave te reja organizative te sjelljes. Investimet dhe ardhja e tyre ne ekonomin e varfur ne tranzicion te Kosoves, potencialisht do te shpejtonte rritjen dhe vellimin e prodhimtarise, e forcon aftesin konkuruese te ndermarrjeve, ju lehteson qasjen ne burimet financiare nderkombtare, i sjell gjere te diverzifikimi i autputit dhe eksportit. Me ardhjen e pasurise se tyre te prekshme dhe te paprekshme, te kapitalit, teknologjise, arsimimi dhe riaftesimi i fuqise punetore, standardet e mbrojtjes se ambientit. Me nje fjale, ato ne afat te gjate mund t’i kontribojn fillimit te zhvillimit te ri te qendrueshem ekonomik te Kosoves.

Siq po tregojn pervojat boterore, kapaciteti i qeverive ne qeverisjen me ekonomi dhe me arritjen e qellimeve ekonomike nacionale nga politika fiskale gjere te mbrojtja e ambientit, jane te formuara me forcen e koorporatave transinacionale.

Per te gjitha keto trende pozitive qe mund te ndodhin, shpeshehere nga kolluaret e caktuara e nen ndikimin e ankthit “nacional- patriotik dhe popullistik'' krijohet nje lloj skepticizmi apo me mire me thene konzervatizem i pa arsyeshem ekonomik, “se jemi ne rrezike qe Kosova t’ju shitet t’huajve”, mandej eshte prezente frika se koorporatat mund ta marrin kontrollen e plote ndaj politikes se Qeveris etj.!?

Pergjegjejet ne keto qeshtje mund te jene pozitive dhe negative, kjo eshte shume pake e rendesishme. E rendesishme per ekonomin e Kosoves (e cila per momentin eshte e varfur e vogel e deindustrializuar dhe tani per tani e pa adrese), eshte qe te gjitha keto te rregullohen me Ligj, konform standardeve evropiane. Argument tjeter per kete eshte fakti se ne tregun e Kosoves, permes importit te mallerave te gjitha prodhimet e ketyre koorporatave transnacionale konsumohen ne Kosove. Prandaj nuk duhet te jemi shume te mençur, qe te kuptojm se ardhja e filialave te tyre ne ekonomin e Kosoves si prodhues te ketyre mallerave,eshte shume me e dobishme se sa vetem shitja mallrave te tyre!?...

Ligji per nxitjen e investimeve i siguron dhe i mbron investimet vendore dhe te huajat, kurse praktikisht intensifikohen mundesit e partneritetit ndermjet Qeveris se Kosoves dhe investueseve potencial vendor dhe te huaje. Masat nxitese per favorizim ose lehtesimi tatimor dhe doganor, do te sigurojn qe ne veprimetarit ekonomike te arrihet qellimi kryesor: inkuadrimi i ekonomis kosovare ne rrjedhat e kembimit nderkombtar .Me kete do te arrihet qe ekonomia e Kosoves te behet ekonomi e vogel e hapur, qe do te jete nen ndikimin e proceseve zhvillimore te ekonomis globale, kjo do ta shpejtonte procesin e transicionit/transformimit dhe ristrukturimit ekonomik moderrn, do te fillonin reformat shoqerore-ekonomike te domosdoshme per integrimin me te shpejt te ekonomise kosovare ne Unionin Evropian, gjitheher duke u mbeshtetur ne standardet e Strategjis integruese evropiane.

Prandaj e vetmja alternativ per ringjalljen e ekonomis se rrenuar dhe te deindustrializuar te kosoves, jane investimet direkte te huaja dhe vendore ne kete rast duke u bazuar edhe ne kapitalin e diaspores. Vlen te veqohet se gjere me tani potencialin e kapitalit te diaspores tone e kemi nençmuar gjere ne keqetrajtim per shkak te mungeses administrativo-ligjore. Me kete Ligj i mundesohet diaspores tone ta kethej besimin e humbur, dhe do te fillojn te investojn kapitalin dhe dijen e tyre ne ekonomin e Kosoves.

Jetesimi i ketij Ligji eshte e vetmja terapi qe u mundeson qytetareve te Kosoves te fillojn te dalin nga varferia dhe jo perspektive si shkak i papunesise se larte. Kurse ekonomis kosovare i mundesohet fillimi i zhvillimit te qendrueshem ekonomik.

Ju mund te shkruani koment per kete Tekst, duke klikuar Ketu!

Biblioteka e re në Kolegjin
Universitar Victory me botime te reja dhe lokacion te ri, krijon një atmosferë të favorshme për studim dhe hulumtim. Orari i punës së Bibliotekës së Kolegjit Universitar Victory është nga ora 09:00-24:00.

Resurse për Stsudentët

Advertising your business using the internet and the World Wide Web is not just about pretty pictures on a computer.

AlbaNur reaches the whole Albanian community throughout the world in real time. Many of our visitors are from Europe & America, however there is growing traffic from our homeland in the Balkans as there become more internet users. We strive to have the most up to date local and global issues important to Albanians, to ensure our continued success.

E-Mail us at timshkupi@hotmail.com to find out how you can advertise your business at "AlbaNur".

Although new in the list of hotels, the Victory has already attracted numerous diplomats, ministers and other statesman from around the world. We have promised our guests that the quality of service is of paramount importance to us – and they are our witnesses.
This precisely was the idea of the founder of hotel VICTORY, Mr. Bedri Selmani, when he embarked on building a hotel with a touch of luxury and the kind of service that will make all its visitors feel appreciated.

copyright by www.gazetashqiptare.eu / designed Shqip by tim shkupi 2002 - Contact: Webmaster