ARSYETIM

Vrejtjet konkrete lidhur me “Projektligjin mbi tregetin me nafte dhe derivate te naftes”.

Edhe ne shqyrtimin e pare te “Projektligjit mbi tregtin me nafte dhe derivate te naftes ne Kosove”, jane bere vrejtje konkrete lidhur me gabimin konceptual, ligji si i tille nuk i ploteson kriteret themelore profesionale dhe  nuk eshte funksional ne kushtet e nje ekonomie te tregut.

Jane keto arsye:

Duhet te permirsohet emeri i projektligjit dhe ne vend te fjales “mbi tregtin” duhet te zavendesohet me fjalen “per tregun” dhe ky projektligj duhet te quhet “Projektligji per tregun e naftes dhe derivateve te naftes ne Kosove”

Ky Projektligj ne vend qe te mirret me tregun e naftes dhe derivateve te naftes ai tenton dhe mirret me rregullimin e veprimtaris energjetike, çka eshte gabim, me kete duhet te mirret dhe si i tille duhet te aprovohet Ligji i posaqem i cili quhet “Ligji per rregullimin e veprimtarive energjetike ne Kosove” Me kete Ligj formohet Keshilli per rregullimin e veprimtarive energjetike, i cili kryen punet e dhenjes se lejeve (licencave) per kryerjen e veprimtaris energjetike, siguron lojalitetin e tregut te energjis, siguron kryerjen e veprimtarive energjetike si sherbime publike, rregullon çmimin e energjis i cili llogaritet ne bazen e regjimit tarifor dhe kryen pune tjera qe duhet t’i lihen ne baze te “Ligjit per energji ne Kosove” i cili duhet te aprovohet nga ky Parlament.  Keshilli per rregullim, sipas “Ligjit mbi rregullimin e veprimtarive energjetike ne Kosove”, duhet te jete person i pavarur juridik i cili regjistrohet ne regjistrin gjyqesor. Keshillin per rregullim te veprimtarive energjetike e emron Parlamenti i Kosoves me propozim te Qeveris se Kosoves (keta antare te Keshillit duhet te jene ekspert te verifikuar ne veprimtarit energjetike),ky Keshill per punen e vete i pergjigjet Parlamentit ose/dhe Qeveris se Kosoves.

Gabimi tjeter qe sponzoruesi e ben ne kete Projektligj, eshte se ai mirret me menyren dhe rregullat e dhenjes se lejes (licenses) per kryerjen e veprimtaris energjetike, çka eshte e pa rregullt, me kete duhet te mirret “Ligji per energji ne Kosove” i cili ne menyre te sakt rregullon, pershkruan kushtet qe duhet t’i ploteson nje subjekt energjetik per  kryerjen e veprimtarise energjetike.

Prandaj nga te gjitha keto argumente qe u ceken me larte, perveq qe duhet te miratohen amendamentet e dhena ne kete Projektligj, ky Ligj nuk do te mundet me hy ne fuqi para se te miratohen nga ky Kuvend edhe dy projektligje qe i paraprijne dhe e bejne kompatibil kete Projektligj. Ato projektligje jane:

“Projektligji per energjin ne Kosove”.

“Projektligji per rregullimin e veprimtarise energjetike ne Kosove”.

Per kete, me keto amendamente te propozuara ne “Projektligjin per tregun me nafte dhe derivate te naftes ne Kosove”,  ky Projektligj  riorganizohet, ristrukturohet dhe  korigjohet me riformulime te cilat mundesojn qe ky Ligj te jete funksional ne jetesimin e tij ne praktike ne kushtet e nje ekonomie te tregut, komform standardeve evropiane.

Prandaj ju propozojm qe amendamentet e dhena ne kete Projektligj, nga ana jone te miratohen si te tilla.

DISPOZITAT E PERGJITHeSHME

Amendamenti 1.

“Te permirsohet emertimi i Projektligjit dhe ne vend te fjales “mbi tregetin” duhet te zevendesohet me fjalen “per tregun” dhe projektligji duhet te quhet “Projektligji per tregun e naftes dhe derivateve te naftes ne Kosove”.

Amendamenti 2.

Neni 1. te fshihet dhe te riformulohet si vijon:

“Veprimtarit energjetike: transporti i naftes me autobote dhe hekurudhe dhe me format tjera te transportit, tregetia me shumice e derivateve te naftes, tregetia me pakice e derivateve te naftes dhe deponimi i derivateve te naftes kryhen si veprimtari tregtare”.

Amendamenti 3.

Neni 2. te fshihet dhe te riformulohet si vijon:

“Termet qe do te perdoren ne kete Ligj e kane domethenjen qe do te percaketohen me Ligjin per energjin ne Kosove.

Ne kete Ligj do te perdoren edhe shprehjet te cilat ne kuptimin e ketij Ligji e kane kuptimin siq vijon:

nafta – hidrokarbur i perzier me prejardhje natyrore.

Derivatet e naftes – prodhimet e fituara nga nafta (benzini motorik, nafta dizel, te gjitha llojet e vajrave per djegeje, lenda djegese per aviacion (kerozina), te gjitha llojet e vajgurit, bitumeni dhe nafta e koksit).

Paraqitja e pales se tret biseduese – menyra e paraqitjes se paisjeve ne te cilat pronari i paisjeve ose operatori dhe pala e trete bisedojn rreth kushteve komerciale per qasjen ne paisje.

Deponimi i derivateve te naftes – deponimi i derivateve te naftes ne hapsirat e posaqme (rezervuar) per nevoja personale (prodhuesit, konsumatoret), dhe/ose me qellim te tregtimit, dhe/ose me qellim te qiradhenjes.

Standardet e kualitetit te derivateve te naftes – normat e vlefshme te shkruara nga ana e organeve kompetente, komform standardeve evropiane.

Tregetia me shumice e derivateve te naftes – blerja e derivateve te naftes me qellim te shitjes se metutjeshme tregtareve me pakice, shfrytezuesve industrial, tregetare dhe institucioneve tjera profesionale si dhe tregetareve te tjere me shumice dhe ndermjetesimin ne blerje, gjegjesisht shitjes se derivateve te naftes personave te trete.

Tregtia me pakice me derivate te naftes – blerja e derivateve te naftes me qellim te shitjes se metutjeshme banoreve per konsum personal ose perdorimi per amvisni dhe ndermjetesimi ne blerje, gjegjesisht shitja e derivateve te naftes per personat e trete.

KRYERJA E VEPRIMTARISE

Amendamenti 4.

Neni 3. te fshihet. (kete qeshtje duhet ta rregullon ‘Ligji per rregullimin e veprimtarive energjetike ne Kosove”’ qe duhet te aprovohet si i tille nga ky Parlament).

Amendamenti 5.

Neni 4. te fshihet (qeshtja e licencimit duhet te percaketohet me” Ligjin per energjin ne Kosove” i cili duhet te aprovohet nga ky Parlament).

Amendamenti 6.

Neni 5. te fshihet dhe te riformulohet siq vijon:

“ Per ndertimin dhe shfrytezimin e objekteve (paisjeve) ne te cilat ripurpunohen derivatet e naftes, te objekteve (paisjeve) per trensport te derivateve te naftes (gyperques), depot e derivateve te naftes, subjekti energjetik duhet ta kete lejen (licencen) per kryerjen e veprimtarise energjetike.

Lejen (licencen) per kryerjen e veprimtaris energjetike subjekti energjetik duhet ta kete edhe per shfrytezimin e objektit per transport te derivateve te naftes dhe per format tjera te transportit si dhe ndertimin dhe shfrytezimin e depove perkatese te derivateve te naftes, mandej ndertimi dhe shfrytezimi i objekteve dhe paisjeve per tregeti me shumice te derivateve te naftes, si dhe per tregeti me pakice te derivateve te naftes.

Prane kushteve te rregulluara me” Ligjin per energjin ne Kosove”, per marrjen e lejes (licences) per kryerjen e veprimtaris energjetike, per ndertimin, rikonstruktimin dhe shfrytezimin e objekteve nga pjesa 1. dhe 2, te ketij neni, eshte e nevojshme qe te plotesohen kushtet teknike dhe te sigurise si dhe kushtet e posaqeme te cilat kane te bejne me mbrojtjen e ambientit, te rregulluara sipas standardeve te UE-se.

Amendamenti 7.

Neni 6. te fshihet dhe te riformulohet siq vijon:

Subjektet energjetike kompetente per kryerjen e veprimtaris se transportit te derivateve te naftes me forma te ndryshme te transportit te naftes munden qe kapacitete e depove te tyre ti japin me qira me qellim te kryerjes se veprimtaris, personave tjere juridik dhe fizike.

Subjekti energjetik nga pjesa 1. e keti neni, eshte i obligueshem qe ne librat afariste dhe ne raportet financiare ne menyre te posaqeme duhet ta paraqet gjendjen e kontabilitetit lidhur me dhenjen e kapaciteteve te depove ne shfrytezim personave te dyte duke renditur raportet te konsoliduara financiara.

Pala e cila i shfrytezon kapacitetet e depove ne harmoni me dispozitat e pjeses 1. te ketij neni,e ka per obligim mbajtjen e rezervave operative.

Amendamenti 8.

Neni 7. te fshihet dhe te riformulohet siq vijon:

Subjektet energjetike te cilat kryejn veprimtari te transportit te derivateve te naftes permes formave te ndryshme te transportit, duhet qe ne Shkresat prane raporteve financiara ti thekesojne te dhenat e kontabilitetit per shperndarjen e pasuris dhe obligimeve, si dhe te hyrave dhe te dalurave te cilat aplikohen me rastin e krijimit te raportit themelor financiar.

Subjektet energjetike te cilat kryejn veprimtari te transportit te derivateve te naftes permes formave te ndryshem duhet qe ne raportet financiare ta thekesojne cdo ndryshim afarist lidhur me kete apo te bashkangjitjes ne shoqerit tregetare apo me shoqerit tregetare ne te cilat eshte akcionar ne pjesen me te madhe apo mbajtesi i pjeses eshte i njejti person i cili eshte akcionar i pjeses me te madhe apo mbajtesi i pjeses se subjektit energjetik.

Amendamenti 9.

Neni 8. te fshihet dhe te riformulohet siq vijon:

Çmimet e derivateve te naftes jane te caktuara ne baze te çmimit me te larte CIF.MED.H, gjegjesisht te konotacionit te burses se derivateve (vlera me e larte ditore e tregut ne USD/ton), plus vendi i Tregut Evropian (platt’s European Market scan) dhe çmimit me te larte te shitjes me pakice ne tregun vendor.

Menyren e percaktimit te çmimit te derivateve te naftes, me rregullore te posaqme e rregullon Qeveria dhe Ministri per Tregeti dhe Industri.

REZERVAT OPERATIVE

Amendamenti 10.

Neni 9. te fshihet dhe te riformulohet siq vijon:

Ministria per Tregti dhe Industri kujdeset, mbikqyre dhe eshte pergjegjese per furnizimin e sigurt te rregullt dhe kualitativ me derivate te naftes.

Ne rastet e veqanta nga dispozitat e pjeses 1. te ketij neni,Qeveria e Kosoves mundet qe ne rastet e çrregullimit te tregut vendor per shkak te te papriturave apo te mungesave te panderprera te derivateve te naftes, ne rastet e fatekeqesive elementare natyrore apo te katastrofave teknologjike apo rritja e larte e çmimit te derivateve te naftes ne tregun boteror, perveq masave te pershkruara me Ligjin per energjin, mund t’i merre edhe keto masa:

• kufizimin e shpejtesis maksimale te vozitjes ne rruget publike,
• kufizimin e vozitjes me automjete motorike apo mjeteve tjera te transportit te cilat per mjetin i shfrytezojne  derivatet e naftes,
• kufizimet e orarit te punes te paisjeve per furnizim me nafte dhe derivate te naftes apo kufizimin e diteve kur keto paisje per furnizim me derivate te naftes jane te hapura,
• nenshtrimi i kontrolles ndaj konsumit te rezervave te obliguara te derivateve te naftes,
• mbikqyrja e çmimit per konsumator te cilet kryejn veprimtari si sherbime publike.

Amendamenti 11.

Neni 10 te fshihet.

Amendamenti 12.

Neni 11 te riformulohet siq vijon:

Furnizuesit, me derivate te naftes te cilat sherbejn per prodhimin e energjis elektrike apo energjis se ngrohetoreve, perpunuesit e derivateve te naftes dhe bleresit e derivateve te naftes jane te obliguar te sigurojn rezervat operative ne sasi te cilat jane te barabarta me mestaren pesembdhjete diteshe te nevojave nga viti i kaluar, me kusht qe ne vitin e kaluar per nevojat e veta energjetike i kan shfrytezuar me se paku 25 tone derivate te naftes.

Rezervat operative te derivateve te naftes shfrytezohen per plotesimin e nevojave te popullesis, ekonomise dhe te proceseve te perpunimit teknologjik, te transportit dhe depoimit te derivateve te naftes.

Ministri per Tregeti dhe Industri do ta rregullon me rregullore te posaqme menyren dhe kushtet per percaktimin, shfrytezimin dhe pertrirjen e rezervave operative te derivateve te naftes.

MBIKEQYRJA

Amendamenti 13.

Neni 12. te fshihet

Amendamenti 14.

Neni 13. te fshihet.

Amendamenti 15.

Neni 14. te riformulohet si vijon:

Mbikqyrejen juridike per jetesimin e ketij Ligji dhe dispozitave te sjellura me kete Ligj i kryen Ministria per Tregeti dhe Industri.

Mbikqyrjen e inspektimit per respektimin e ketij Ligji e kryen Inspektoriati i Kosoves dhe inspektoratet tjera kompetente sipas dispozitave te posaqeme.

 V.DISPOZITAT NDeSHKUESE

Amendamenti 16.

Neni 15. te riformulohet siq vijon:

Me gjobe me shume prej 5000 – 50.000 € do te ndeshkohet subjekti energjetik i cili:

Nuk lejon t’i nenshtrohet regjimit transportues qe eshte ne kundershtim me dispozitat e nenit 4. te pjeses 1. dhe 3. te ketij ligji,

Nuk i udheheq librat afariste, ne harmoni me dispozitat e nenit 5. te pjeses 1. dhe 2. te ketoj Ligji.

Nuk i mban reservat operative, ne harmoni me dispozitat e nenit 8. te ketij Ligji.

Per shkelje nga pjesa 1. e ketij neni,do te ndeshkohet personi pergjegjes i subjektit energjetik me gjobe me te holla me shume prej 3000 – 10.000 €

Perveq gjobes per shkelje, subjektit energjetik i cili i ka kryer disa shkelje apo mbrenda nje viti i ka perserit shkeljet nga pjesa 1. e ketij neni, do t’i shqipetohet masa shtese e ndalimit per kryerjen e veprimtarise energjetike deri ne nje vit, kurse personit pergjegjes te subjektit energjetik do t’i shqipetohet masa shtese e ndaleses per kryerjen e puneve te njejta deri ne nje vite.

DISPOZITAT KALIMTARE DHE PeRFUNDIMTARE

Amendamenti 17.

Neni 16. fshihet dhe riformulohet siq vijon:

“Subjektet  energjetike jane te obliguara qe te sigurojne rezervat pesembdhjete diteshe me se largu nente muaj pas miratimi te ketij Ligji”.

Amendamenti 18.

Neni 17. te fshihet dhe te riformulohet siq vijon

“Qeveria e Kosoves dhe Ministri do t’i sjelle rregulloret, per sjelljen e te cilave jane kompetent me kete Ligj, dhe kete duhet ta bejne ne afatin prej gjashte muajeve nga dita e hyrjes ne fuqi te ketij Ligj.

Amendamenti 19.

Neni 18.

“Ne diten kur te hyne ne fuqi ky Ligje shfuqizohet rrugullorja e UNMIK-ut nr. 1999/9.

Ky Ligj hyne ne fuqi 8 dite, pasi qe  te miratohen paraprakisht edhe dy ligje nga Parlamenti i Kosoves, “Ligji per energji ne Kosove” dhe “Ligji per rregullimin e veprimtarive energjetike ne Kosove” dhe te nenshkrimit nga Perfaqesuesi Special i Sekretarit te Pergjitheshem te Kombeve te Bashkuara”.

Amendamentet i paraqet Deputeti

Dr.sc.Bedri Selmani