|
Liria e shtypit
nė Maqedonit |
|
|
|
|
Fakti nuk eshte ceshtje private |
"Faji" i vetem i FAKTI-t, si duket, eshte aftesia kesaj
gazete per te mbijetuar. Refimi per nje histori te hidhur te
gazetave qe nuk paten sukses ketu nder ne, jorralle I ka
ngja asaj kronikes se zeze me intonim morbid per
aksidentimin e autobusit plot me udhetare ku keqardhja nuk
shprehet per ata qe kane vdekur, por per ata qe kane ngelur
gjalle. Emin AZEMI
Emin Azemi, botues i "Faktit", Shkup
Po degjogjme ketyre diteve rrefime "fantasatike" se, gjoja,
problemi qe i ndodhi FAKTIT paska qene "eshtje private e
pronarit te kesaj gazete, dhe asgje me teper. Sa mjerim! Ta
rrotullojme kete teze te mbrapshte ne nje kontekst tjeter:
Pse, atehere, partite politike, tentojne, cila me shume e
cila me pak, te ushtrojne njefare ndikimi ne mediume" Qe te
jete ironia edhe me e madhe, kjo teze mund te zhvillohet
edhe me tej: Pse partite politike, cila me shume e cila me
pak, ketyre diteve jane ne kerkim te ekipeve per
riaktivizimin e disa mediave te shtypura. A eshte edhe kjo ceshtje
private e dikujt? Nese qenkan ceshtje private problemet e
nje mediumi, atehere me cfare te drejte partite politike
nderhyjne, kur (s?)u konvenon dicka, ne punet e mediave
(private) dhe me cfare te drejte partite politike bejne
selektime ne media qe jane te aferta me to dhe qe nuk jane
te aferta me to. Nese je i afert me to, nuk do te guxonte
te ndodhe ajo qe i ndodhi FAKTIT, apo jo?!
FAKTI eshte pionier i gazetarise se pavarur ne gjuhen
shqipe
Gazeta FAKTI eshte pionier i gazetarise se pavarur ne gjuhen
shqipe ne Maqedoni. Te gjitha proceset positive brenda
ketyre 7-8 vjeteve u mbeshteten fuqishem nga kjo gazete,
duke filluar nga ndryshimet radikale qe ndodhen ne Maqedoni,
ne vitin 1998, pasatj kryengritja e shqiptareve, ne vitin
2001, duke luajtur rolin e nje "divizioni" te fuqishem
informativ e kulturor ne senzibilizimin e zhvillimieve te
bujshme te ketij viti, per te artikuluar drejt perceptimet e
brendshme politke dhe ato nderkombetare. Marreveshja e Ohrit
dhe ndryshimet kushtetuese qe pasuan me vone, ishin thelbi i
"agjendes" informuese e analitike te FAKTI-t. Do te ishin
shume te vobeket sajtet dhe arkivet e diplomateve te huaj,
po te mos ekzistonte FAKTI. Intervistat e shumta me Ali
Ahmetin, Arben Xhaferin dhe nje mori diplomatesh te huaj,
ishin lidhja me e drejteprdrejt qe e krijoi FAKTI me
opinionin publik. Kjo lidhje krijoi senziblizim te qarte
politik dhe ne asnje rast politika jone redaktuese nuk
biente ndesh me politiken e Unionit Europian, te SHBA, te
OSBE-se dhe te shume diplomacive nderkombetare ndaj
Maqedonise. FAKTI luajti nje rol te jashtezakonshem ne
demaskimin e tendenacve retrograde qe mundoheshin perms
referendumit njenacional ta kthejne prapa rroten e historise,
duke shfuqizuar keshtu gjithcka qe u arrit me mund dhe
sakrifica ne vitin 2001, qe rezultoi ne Marreveshjen e Ohrit.
Degradimet dhe obstruimet qe iu bene Marreveshjes se Ohrit
nga ana e segmenteve te caktuara te partive ne pushtet,me
vone, futja e disa kuadrove me biografi te dyshtimte ne
listat kadrovike te partise shqiptare ne pushtet, lenia pas
dore e interesave sociale te nje numri te madh ish
lufteraresh te UCK-se, pastaj nepotizmi e korrupcioni i
individeve te caktuar, ishin lajtmotivi kryesor i politikes
redaktuese te kesaj gazete. Ky lajtmotiv do te vazhdoje te
jete i tille edhe me tutje. Kjo kritike do te kultivohet
sidomos ndaj partive qe vijne ne pushtet, pa marre parasysh
proviniencen e tyre.
Interesi publik nuk mund te jete ceshtje private
Ne te gjitha teorite mbi mediat, roli i tyre percaktohet si
interes publik dhe e mire e pergjithshme. Pronesia dhe
struktura menaxhuese e nje mediumi ne asnje rast nuk duhet
ngaterruar me interesin shoqeror te atij mediumi. Nje media
mund te jete private, por misioni i saj eshte publik,
shoqeror. Ne te kunderten, ata qe kane marre guximin te
hapin media private, me me qejf do ta kishin hapur ndonje
salon ondulimi, ndonje dyqan per shitje te farave te
kungullit, apo ndonje byro per lidhje dhe njohje te cifteve
(para)martesore.
Pervec se te ne, gjithkund ne vendet me tradite demokratike,
e sidomos ne SHBA, puna e nje medumi, e sidomos roli qe ka
ne shoqeri, nuk trajtohet si ceshtje private e ndonje
menaxheri a drejtuesi te atij meduimi (pos nese ndonjeri
prej tyre ben aksident automobilistik, ku pergjegjesia ne
kete rast eshte individuale dhe jo publike). Rendesia qe u
jepet mediave, ne keto vende, e sidomos ne SHBA, ka nje
peshe te jashtezakonshme ne definimin e raporteve te
brendshme demokratike dhe sa me cilesor te jete qendrimi
ndaj mediave, aq me e shendoshe eshte edhe klima demokratike
ne vend. Per ta ilustruar me se miri kete paradigme qe
krijojne mediat ne shoqerite demokratike, do ta citojme ish
kryetarin e SHBA Richard M. Nixon, ne nje interviste te
zhvilluar nga gazetari me fame David Frost-, ne vitin 1978:
"Koncentrimi me i madh i fuqise se SHBA-se, sot, nuk eshte
ne Shtepine e Bardhe (White Hause), nuk eshte ne Kongresin,
dhe as ne Gjykaten e Larte Supreme. Ajo eshte e koncentruar
ne mediat masive. Dhe ate shume, teper shume.Aty ka shume
fuqi e pushtet, dhe ata te cilet e hartuan kushtetuten nje
dite do te kene teleshe me keto. Sepse ata qe hartuan
kushtetuten u kujdesen qe te ndajne ndershmerisht fuqine e
pushtetit. Kryetari ndane pushtetin me Kongresin dhe
Gjykaten e Larte Supreme. Dhe keshtu ata kane nje kontroll
reciprok. Por, asnjehere nuk kishte dhe nuk ka kontroll mbi
Radio e Televizionin. Nuk ka kontroll mbi gazeten!"
T'i trajtosh si private problemet e nje medie, eshte njesoj
sikur problemet e nje partie politike a institucioni te
trajtohen ne prizmin privat. Gjithmone mediat, perfshi edhe
FAKTI-in, jane marre, jo rralle, edhe me problemet private
te lidereve partiake, te cilat jane trajtuar si probleme
shoqerore. Sepse, eshte konsideruar se problemet private te
nje politkani mund te reflektohen edhe ne jeten publike te
organizates qe ai drejton, apo te nje konteksti me te gjere
shoqeror. Asnjehere FAKTI nuk ka heshtur, sic heshten tani
partite poltike, kur keto te fundit kishin halle e probleme.
FAKTI madje ka bere nje hap edhe me tej ne tejkalimin e
ketij rubikoni, duke drejtuar dhe demantuar pikepamjet e
shtremberuara qe plasoheshin ne nje pjese te mediave ne
gjuhen maqedonase. Edhe atehere, edhe tani, konsiderojme se
te drejtosh a demnatosh nje pikempaje te gabuar per ndonje
politkan shqiptar, eshte pune fisnike mediale, ashtu sic mund te jete pune fisnike mediale demaskimi i veprimeve te
tyre qe mund te jene ne dem te zhvillimit te shoqerise.
FAKTIN mund ta ndihmoni duke e lene rehat te punoje
"Faji" i vetem i FAKTI-t, si duket, eshte aftesia e kesaj
gazete per te mbijetuar. Refimi per nje histori te hidhur te
gazetave qe nuk paten sukse ketu nder ne, jo rralle i ka
ngja asaj kronikes se zeze me intonim morbid per
aksidentimin e autobusit plot me udhetare ku keqardhja nuk
eshte per ata qe kane vdekur, por per ata qe kane ngelur
gjalle(!) Si eshte e mundur te mbijeteoje vetem FAKTI? eshte
kjo nje pyetje dashakeqe e disa shpirtkeqinjeve, te cilet me
teper habiten me suksesin e kesaj gazette e me pak kane
mirekuptim per problemet reale dhe te shumta qe I ka kjo
gazete. Si duket, kishte edhe te atille, qe mungesen disa
diteshe ta FAKTI-t u munduan ta kompenzojne me jarge dollie,
duke e lutur tinez Zotin qe kjo gazete kurre me te mos del,
sepse vetem pa FAKTI-n keta jargeprodhues mund te shohin
perspektiven e tyre te mjere ne kete shoqeri inferiore. Por,
FAKTI doli, edhe pa i konsultuar ambicjet "private" te
pronarit dhe drejtuesve te kesaj gazette. FAKTI ridoli sepse
e kerkonin lexuesit, e kerkonte koha. Po te ngelte ne
meshiren e partive politke dhe te gjitha mekanizmave
institucional e shteteror qe kontrollojne ato, FAKTI kurre
nuk do te dilte. FAKTI ridoli pa ndihmen e asnje faktori
politkk shqiptar a maqedonas ne kete shtet dhe kjo na jep
kurajo qe edhe ne te ardhmen misionin tone professional ta
kryejme te pavarur, pa ndihmen dhe pa ndikimin e tyre.
Ndihmen me te madhe qe mund ta japin partite per FAKTI-in,
eshte ta lejne rehat ate te punoje. |
| |
|
|
