Plani i Komisionit Europian per
ndalimin e pirjes se duhanit neper kafene dhe
bare ne vendet e Bashkimit Europian, duket se
do te kaloje neper mjaft veshtiresi, deri
sa te gjeje realizim konkret. Por, procesi i
filluar, te pakten kalon neper procedura
normale te debateve dhe ecen drejt zgjidhjes.
Po qe se behet perpjekje qe ky plan te
procedohet per zbatim edhe ne Kosove, ai do
te zbulonte distancen qe ka Kosova nga vendet
normale europiane. Ne Kosove as qe mund te
imagjinohet nje plan qe do te ndalonte pirjen
e duhanit, jo vetem ne kafene e bare, po as
ne zyra, ne autobus, ne korridore te
spitaleve, ne auditoret e fakulteteve e kudo
tjeter.
Kur veshtrohet spektri i duhanxhinjve
ne Kosove dhe tymnaja e kudondodhur, shihet se
pirja e duhanit me shume se nje shprehi,
eshte nje mani. Duhanxhinj jane krejt
spektri social dhe moshor si dhe ai gjinor, qe
nga nxenesit e mitur, grate
shtatzena, e deri te pensionistet astmatike.
Nuk eshte lehte te evidencohen
faktoret qe ndikojne ne kete varshmeri
ekstreme nga duhani te nje numri te
pazakonshem te njerezve. Disa thone se jeta
e gjate nen presion e stres social e politik
ka pasur ndikimin e vet. Por,
pas shmangies se ketij faktori, gjendja
mbase me shume eshte perkeqesuar. As
mungesa e informimit pr rolin demtues te
duhanit nuk mund te quhet nje faktor, sepse me
vite te tera megjithate ekziston nje
informim serik per demin qe shkakton duhani
per shendetin e njeriut.
Pra, mbetet qe ka me shume nje
element te subkultures, ne formen e
perjetimit te duhanit
si realizim i identitetit personal. Nuk e thone
kot duhanxhinjte veterane se duhani per ta
eshte shoku me i mire. Kesisoj, duhani
perjetohet si faktor me rol kompensues per
vetmine dhe per deshtimet e ndryshme. Prej
kendej, ky perjetim eshte shnderruar ne
reagim jo vetem psikologjik po edhe subkulturor.
Komesari europian per shendetesi,
Dejvid Bern, duke mbrojtur planin e tij per
ndalimin e duhanit ne kafene dhe bare, i ka
dhene atij aspektin shendetesor, pra
mbrojtjen e shendetit te te punesuarve ne
ato lokale. Dhe, e verteta eshte se viktimat
me te pafajshme jane ata qe quhen duhanxhinj
pasive, pra qe i ekspozohen nikotines pa
vullnetin e tyre.
Eurokomesari Bern, po te dinte se si
sillen shqiptaret ne familjet e tyre, ku pine
cigare pa pushim ne dhomat e perbashketa me
femijet, do te shkulte floket nga trishtimi.
Shprehia e perhapur nder
shqiptare, e tymosjes se duhanit aty ku rrine
edhe femijet, vertet perben kapitullin me
johuman te ketij tregimi. Organizatat qe
mirren me mbrojtjen e te drejtave te
femijeve ne Kosove, do te duhej te
mirreshin edhe me kete aspekt te
problematikes, ne menyren me energjike te
mundshme.
Por, edhe Kuvendi i Kosoves nga ana e
vet, nuk duhet te ngelet jashte angazhimit
per krjimin e kuadrit ligjor, qe mbron
qytetaret kosovare nga dhuna e duhanxhinjve
ne hapesira publike.
Eurokomesari Bern ka thene se ne
vendet e Bashkimit Europian, duhani luan rolin
kyç ne rastin e vdekjes se 500.000 njerevze
ne vit. Ai se paku e ka nje pasqyre te
pasojave te kesaj shprehie, qe shnderrohet
ne helm vetevrases per veten dhe vrases
per te tjeret. Ndersa, ne Kosove askush
nuk e di numrin e te atakuarve dhe te te
demtuarve nga duhani.
Dhe as qe ka iniciativa qe kesaj manie
te demshme kolektive, te shitur si
veterealizim personal ne syte e te tjereve,
t’i gjendet nje alternative e mirefillte
kulturore dhe nje pengese efikase ligjore.