VEPRA: I nderuari z. Milazim, pikesepari ju deshirojme mireseardhje ne Shkup dhe ju falenderojme qe pranuat te zhvillojme nje bisede me ju per lexuesit e revistes VEPRA. A do te mund te na thoshit ne fillim diç me teper per veten tuaj?

M. Krasniqi: Jam i lindur me 25 tetor 1955, ne nje fshat te rrethit te Prishtines, Breznice. Atje kam kryer shkollen fillore, me pastaj shkollen e mesme te mjekesise e kam kryer ne Prishtine, me vone kam vazhduar studimet ne degen e Letersise Shqipe ne Fakultetin e Filologjise ne Prishtine, ku edhe kam magjistruar ne vitin 1988. Momentalisht jam doktorant prane ketij fakulteti me tezen e disertacionit “Soneti ne poezine shqipe”. Qe nga mosha e hershme jam marre me krijimtari letrare dhe deri tash kam botuar 17 vepra letrare, prej te cilave dy jane me pak publicistike. Ne fillim kam shkruar poezi, pastaj nje kohe me te gjate merrem intensivisht edhe me dramaturgji, po ashtu edhe me proze, eseistike, studimet e letersise dhe publicistike. Keto jane fushat qe pak a shume çuditerisht te une jane kombinuar. Aktualisht jam anetar i Bordit te drejtoreve te Radiotelevizionit te Kosoves, qe faktikisht eshte organ mbikeqyres i ketij institucioni medial, transmetues publik, po ashtu jam bashkepunetor i radios “Evropa e lire”, redaksia ne gjuhen shqipe, dhe jam ligjerues i lendes sociologji e letersise ne Fakultetin e Filologjise, degen e Letersise Shqipe ne Prishtine.

VEPRA: Ne Shkup jeni me ftese te Forumit Rinor Islam si ligjerues ne tribunen shkencore me teme “Identiteti shqiptar para sfidave”. Ne kete tribune ju kete çeshtje e elaboruat gjeresisht. Çfare do te thonit per lexuesit tane ne kete pikepamje dhe cila eshte pershtypja juaj e pare pas kesaj vizite qe ju po ia beni Shkupit?

M. Krasniqi: E para, jam i impresionuar me prezencen aq te madhe te publikut ne tribunen qe u organizua mbreme dhe kjo eshte nje deshmi se ka nje organizim serioz te Forumit Rinor Islam, i cili me organizimin e vet ka mberritur te mbledh numer aq te madh te pjesemarresve, ne kohe kur zakonisht njerezit kane plot pune dhe angazhime te tjera, por kjo eshte shenje e nje organizimi te mire. Pa dyshim qe ne kete organizim te mire dhe ne kete seriozitet bjen edhe vete formulimi i temes, ide qe ne vetvete implikon seriozitet, sepse çeshtja e identitetit kombetar shqiptar dhe sfidat qe jane para ketij identiteti jane shume serioze, me te cilen jane te preokupuar pa dyshim te gjithe njerezit ne forma te ndryshme, e sigurisht veçmas specialistet, intelektualet, njerezit qe pak a shume merren me çeshtjen e ideve, me disenjimin e projekteve lidhur me çeshtjen e identitetit dhe problemeve qe shfaqen. Me nje fjale, jam shume i kenaqur me kete organizim, me kete pritje qe na u be, me interesimin e publikut dhe uroj qe forma te tilla te aktivitetit te kete edhe ne te ardhmen nga Forumi Rinor Islam, ne menyre qe dialogu te zgjerohet, ne menyre qe ne te mendojme me shume per problemet me te cilat ballafaqohet identiteti yne dhe jeta jone, dhe ashtu ne nje interaksion dhe me nje komunikim te ndersjelle rreth gjendjeve te ecim drejt zgjidhjes sa me te mire te se ardhmes sone.

VEPRA: Ne pika te shkurtra, a mund te na thoni disa nga sfidat me te medha me te cilat u ballafaqua dhe po ballafaqohet identiteti yne ne trevat mbareshqiptare?

M. Krasniqi: Perveç faktoreve te jashtem qe kane pasur nje rol jashtezakonisht te madh ne fatkeqesite tona historike, e qe jane te njohur si faktore, duke perfshire pushtuesit e huaj, duke perfshire disa nga fqinjet tane agresiv dhe armiqesor, perveç gjeopolitikave rajonale te cilat shume here kane qene te pafavorshme per vete faktet tona historike, pa dyshim se njeri nga faktoret kyç te veshtiresive dhe padrejtesive qe na kane rene mbi krye shume here ka te beje me vete organizimin tone, me vete strukturat sociale te shoqerise shqiptare dhe me vete menyrat tona te sjelljes. Kesaj radhe do te shmang analizen lidhur me faktoret e jashtem, bashkepushtuesit, fqinjet agresive, rivalitetet e fuqive te medha ne hapesirat ballkanike, sepse keto jane gjera per te cilat megjithate publiku ka sigurisht edhe njohuri me shume. Kesaj radhe do te fokusohesha ne disa probleme qe ne fakt mbreme i skicova ne tribune, e qe kane te bejne me ate qe quhet armiku i brendshem i shqiptareve, qe do te thote vetvetja. Defektet ne strukturat sociale te shqiptareve, ne mentalitetet shqiptare, jane sigurisht si pasoje edhe e pushtimeve te gjata te cilat kane bere qe njeriu shqiptar ne perpjekjet e tij per mbijetese te adaptohet permes formave te ndryshme qe jane edhe problematike, per te mos thene edhe imorale, siç kane qene domethene prirja drejt mashtrimit, relativizimit moral, mercenarizmit dhe disa forma te veprimit te cilat ne fakt moralisht gjithmone jane te kontestueshme. Me nje fjale, individi, njeriu shqiptar, ne nje periudhe te gjate praktikisht nuk eshte preokupuar shume me vlerat e vetvetes te cilat ne fakt burojne nga vete natyra, faktikisht e dhene e njeriut si krijese e zgjedhur prej Krijuesit te vet, por me shume ky tip njeriu ka qene i preokupuar me perfitime nga sfera materiale e jetes, duke i dhene prioritet kesaj ane te jetes, dhe kjo ka krijuar njefare çekuilibrimi edhe moral edhe psikologjik te ketij tipi te njeriut. Sigurisht qe ky nuk eshte ndoshta tipi dominues i njeriut shqiptar, por eshte tipi qe eshte shume agresiv dhe tipi qe prodhon konfliktualitet dhe energji negative ne bashkesine shqiptare. Po ashtu, per mendimin tim, nje problem i madh eshte çeshtja e familjes ne shoqerine shqiptare, sepse nen presionet e shoqerive dhe shteteve fqinje, qe ne fakt vijne nga provinienca tjera te qyteterimeve, pak a shume eshte ndikuar qe familja e mirefillte shqiptare, siç eshte familja e bazuar ne parimet islame, ne nje fare menyre i eshte nenshtruar rrezikut te shperberjes si e tille mbi ato vlera, dhe sot ne shoqerine shqiptare gjithandej, ndoshta me theks te veçante ne Shqiperi, kemi nje fenomen te rrezikshem te shperberjes se vlerave te familjes, fenomenet e dhunes ne familje, fenomenet tragjike te shkallave enorme te prostitucionit, te narkomanise, alkoolizmit dhe formave tjera te delikuences, gjera keto qe jane indikatore se kjo familje ne fakt eshte ne rrezik, prandaj sfide e shoqerise shqiptare dhe sfide e identitetit shqiptar eshte si te mbroje identitetin e familjes shqiptare, vlerat e saj morale, vlerat e saj islame, ne menyre qe keto trende negative te shmangen dhe ne menyre qe te fitojme nje dimensionim te ri te familjes shqiptare brenda vlerave stabile qe ne te kaluaren i ka pasur, por qe tash jane rrezikuar. Po ashtu, nje aspekt tjeter i problemeve te shoqerise shqiptare eshte çeshtja e nivelit te ulet te arsimimit dhe shkollimit, perkatesisht planprogramet, shkollimi qe nuk eshte adekuat me identitetin tone islam dhe me idealet e njeriut, qe si i tille, si njeri i besimit islam, per veten e tij dhe shpirtin e tij kerkon qe te kete. Ne kemi jetuar nje periudhe te gjate ne regjime komuniste te cilat kane qene shume çfytyruese dhe shume çnjerezore, te cilat kane injektuar ide te mprapshta sipas te cilave nuk ekziston Krijuesi, sipas te cilave nuk ka vlere prona private, nuk ka vlere familja, nuk ka vlere morali, dhe te gjitha keto i nenshtrohen me perparesi nje ideologjie ateiste dhe nje fiksioni social, ku prap ana materiale, d.m.th. barazia materiale e njerezve, del ne plan te pare. Ne i kemi pare pasojat e kesaj ideologjie te mprapshte, e cila ne fakt deshtoi sepse ishte e tille, e mprapshte, mirepo pasojat qe u shkaktuan ne shoqerine shqiptare jane relativisht te medhaja, veçmas ne fushen e shkollimit. Po t’i shikoni planprogramet e femijeve shqiptare, ende ne shumicen e tyre, e veçmas ne Kosove, planprogramet jane si vazhdim i asaj ideologjie te vjeter ne shume fusha. Ne histori, per shembull, femijet tane ende mesojne se armiqte historik te shqiptareve dalin si aleate te shqiptareve dhe aleatet e vertete te shqiptareve ende paraqiten si armiq, keshtu qe vjen deri te nje pamje e deformuar per realitetin historik. Ne anen tjeter, ne lenden e biologjise ende mesohen mesimet e mprapshta te evolucionit darvinist te cilat tek njeriu injektojne ndjenjen e inferioritetit, ndjenjen e prirjes nga e keqja, sepse vete ideja qe i thuhet njeriut se e ka prejadhjen nga majmuni e ben njeriun e tille te papergjegjshem ne esence dhe ne fakt e ben qe me shume te anoje nga e keqja, nga majmunlleku, dhe keshtu, ne nje fare menyre, shkolla jone e prodhon agresivitetin ne komunikim dhe kriminalitetin. Edhe po ta kishim ne rregull familjen, gje qe faktikisht nuk e kemi, nje shkolle e tille do te ndikonte negativisht ne formimin e femijeve, keshtu qe, perpos nje identitet dhe shoqeri stabile te qendrueshme, duhet qe vlerat ndermjet individit, familjes, shkollimit, shoqerise te jene koherente, d.m.th. te jene ashtu qe qofte si individ, qofte brenda familjes, shkolles dhe shoqerise njeriu te kete nje sistem te vlerave. Kur vlerat e tilla jane te konfrontuara ndermjet vete, ta zeme ne familje mund ta edukojme femijen me parime islame, ne shkolle edukohet sipas parimeve darviniste dhe marksiste, ne shoqeri edukohet sipas modeleve te skenave virtuale dhe perverse te Hollywoodit, keshtu qe ky femije, domethene me kete represion psikologjik qe ushtrohet mbi boten e tij, duket i hutuar dhe praktikisht shume prej tyre pastaj, duke mos gjetur zgjidhje te verteta, zgjedhjen perpiqen ta gjejne te delikuenca, narkomania, prostitucioni apo forma tjera te sjelljes patologjike. Pra, edhe kjo eshte nje problem i madh, siç jane vete shoqerite shqiptare momentalisht problem, ne kuptimin se kombi shqiptar eshte fragmentuar, i ndare ne disa njesi: Shqiperi, Kosove, Maqedoni, Lugina e Presheves, shqiptaret e Malit te Zi, d.m.th. nuk ka nje komunikim normal te shoqerive shqiptare qe do te perbenin nje shoqeri ose nje bashkesi, me çka nje shoqeri e tille, rrjedhimisht, sigurisht do te ishte me stabile dhe do te ishte me afer qe te krijoje identitet te qendrueshem dhe koherence te vlerave. Megjithate, keshtu si jemi, jemi te dobet ne secilin nga keto vende dhe per pasoje, duke qene d.m.th shoqeri te dobeta, jemi shoqeri mbi te cilat presionet qe vijne nga jashte, qofte nga fqinjte agresive, qofte nga fuqite e medha per shkak te interesave te tyre gjeopolitke, bejne qe ne praktikisht te humbim edhe ato elemente te identitetit ose te interesave qe ne realisht do te duhej t’i mbronim. Ne kete kontekst pa dyshim se edhe globalizimi, si nje projekt ose makroprojekt per kete lloj te identitetit te brishte dhe te pastabilizuar, paraqet rreziqet serioze, kjo per arsye se praktikisht kombi shqiptar dhe keto shoqeri te ndara shqiptare nuk kane mekanizma te fuqishem mbrojtes kunder globalizmit agresiv dhe duke mos pasur ekonomi te forte, ushtri, kulture te stabilizuar dhe rrezistuese ne kemi ardhur ne situate qe edhe ato mekanizma mbrojtes, sikur qe ka qene dhe eshte gjuha shqipe, te jene nen trysni te madhe, ashtu qe sot kemi fenomenin qe numer i madh i njerezve me lehtesi te madhe konvertohen ne gjuhe tjera dhe kombe tjera. Fenomeni ne Shqiperi eshte eklatant, ku per shembull me qindra mijera shqiptare marrin emra grek dhe per 4-5 vite ata flasin greqisht, d.m.th. shnderrohen ne grekofone, ose te tjeret shkojne ne Itali dhe preferencat menjehere shkojne ne ate drejtim, ose ta zeme edhe ne Kosove ka pasur raste absurde qe njerez qe duan me çdo kusht ta ruajne statusin e azileve ne Gjermani kane shkuar deri ne piken me te poshter qe te regjistrohen si ashkali ose si ruse per ta ruajtur kete status. Pra, eshte nje inferioritet qe po krijohet ne kete proces dhe nese nuk behen perpjekje qe te krijohen mekanizma mbrojtes, kjo mund te rrezikoje kombin  tone.

Per mendimin tim, mekanizmi mbrojtes me i fuqishem kunder krejt ketyre tendencave, defekteve ne organizimin social, kulturor dhe politik shqiptar, eshte organizimi brenda kategorise se Ummetit, sepse kjo eshte deshmuar se eshte kategoria me e qendrueshme, pra nje organizim brenda Ummetit islam ku nuk mungon identiteti, ku nuk mungon solidariteti i brendshem, ku nuk mungon aktivizmi social ne kuptim te ndihmes se ndersjelle, ku nuk mungon kthjelltesia mendore. Te gjitha keto vlera do te ishin ato qe do te benin nje dige te fuqishme per ruajtjen e identitetit tone edhe fetar edhe kombetar.

VEPRA: Ju si intelektual nuk ngurroni aspak te flisni mbi identitetin islam dhe qe kombin shqiptar ta lidhni me kete identitet. Edhe ne tribunen e mbremshme u permend, fatkeqesisht, inferioriteti i intelegjencise shqiptare ne kete drejtim dhe kompleksi i vleres se ulet, dhe perderisa ju po flisni hapur rreth kesaj, shume intelektuale, kolege tuaj, kane nje aversion ose nje qendrim krejt te kundert rreth kesaj qe ju po diskutoni. Pse po ndodh kjo me intelegjencine shqiptare, a nuk e ka kuptuar ajo thelbin e kesaj feje, apo ka ndonje interes te ulet ne kete qendrim te sajin, apo eshte ne pyetje diç tjeter?

M. Krasniqi: Ne rend te pare eshte pasoje e shkollimit te mprapshte te cilin e permendem me pare. Ka gjenerata te tera te njerezve dhe te intelektualeve qe jane formuar brenda atyre doktrinave dhe ideologjive te cilat kane krijuar nje pamje te deformuar per realitetin dhe per boten ne pergjithesi, keshtu qe njeri nga aspektet eshte ky. Ne nje periudhe ka pasur elemente te perfitimit konkret, material, nga nje percaktim i tille, si per shembull ne kuptimin qe te jeshe komunist do te thoshte te keshe privilegje ne punesim, ne gjera tjera, keshtu qe edhe ky element pa dyshim qe ka qene i pranishem. Ne anen tjeter, ne shoqerine tone eshte e pranishme nje ide, qe ne fakt eshte plotesisht e pavertete, se gjoja ne duhet te marrim njefare kriptoislami, d.m.th. Islam te fshehte, per shkak se Evropa nuk e don Islamin dhe meqe ne kemi disa interesa qe ata duhet te na ndihmojne, ne duhet te mbahemi fshehte. Kjo eshte edhe absurde dhe ne fakt edhe cinike. eshte absurde per shkak se ne jeten njerezore, ne gjithesi dhe gjithkund, me i madhi dhe absoluti eshte Krijuesi, eshte Zoti dhe jo fuqite e medha, nuk eshte Evropa, por njeriu eshte i obliguar ne rend te pare para Zotit, Atij i jep llogari per punet e veta dhe ne fakt vetem prej Tij mund te merr fuqine qe te rimekembet dhe qe te riforcohet. Por ky mentalitet fatkeqesisht funksionon te nje pjese e intelektualeve, qe gjoja kete nuk duhet ta bejme te madhe, ne mund te themi se jemi muslimane, por vetem ne mesin tone. Kurse kjo eshte hipokrizi. E verteta eshte qe shqiptaret, duke mbetur kombi me i varfer i Evropes, duhet te analizojne pse kane ngelur keshtu dhe kur ka filluar kjo; shqiptaret nuk kane qene kombi me i dobet i Evropes, per shembull, ne shekujt 17, 18 dhe 19. eshte e kunderta, kane qene komb shume i forte, komb qe ka participuar fuqimisht ne perandorine me te madhe te kohes, ne nivelet e ekonomise, politikes, ushtrise, diplomacise, d.m.th. ka qene nje komb i organizuar dhe i fuqishem i cili ka diktuar ritmin e zhvillimeve politike jo vetem ne rajon, por edhe ne permasa me te medha. Ne ate kohe pikerisht shqiptaret kane qene te identifikuar plotesisht si muslimane. Pas ndarjes dhe pas shpalljes se pavaresise dhe pas copetimit te trojeve shqiptare, kur pikerisht ky identitet islam fillon te zbehet dhe te fshehet, fillon edhe dobesimi maksimal i shqiptareve. Po nese dikush ka faj per kete dobesim, ka pikerisht shmangia nga Islami, keshtu qe argumenteve te kesaj natyre nuk u qendrojne kritikat qe eventualisht behen ne kete drejtim.

Besoj se ne te ardhmen keto qendrime, e qe jane te paverteta, gradualisht do te zbehen edhe per faktin se gjeneratat qe jane me shume te indoktrinuara me ide te ketilla ateiste dhe antiislame pak a shume po dalin nga skena e realitetit politik, kulturor, intelektual edhe per shkak te moshes se tyre, keshtu qe kjo hapesire, Insha’All-llah, do te mbushet me njerez qe nuk kane kompleks inferioriteti, e qe ne fakt nuk kane arsye te kene kompleks inferioriteti ndaj Islamit, qe eshte e drejta e parevokueshme, eshte alternativa absolute e perparimit, e progresit, e humanitetit dhe kjo eshte vertetuar edhe ne praktike dhe kjo mund te vertetohet gjithmone. Per te qene nje intelektual modern, per te qene nje ekspert i mire ne cilendo fushe, pa dyshim se Islami vetem se do te ndihmoje e nuk do te pengoje askend.

VEPRA: Fatkeqesisht, ju permendet bindjen qe ekziston ne kokat e disa njerezve tane se Evropa dhe SHBA-te veshtire do te na pranojne nese jemi me identitet islam. Ne kete drejtim, mos eshte ne frymen e lajthitjes para botes perendimore edhe tentimi per nje krishterim te fshehte apo te hapur te popullates kosovare dhe sa kesaj do t’i kontribuonte ndertimi i Katedrales qe po flitet se do te ndertohet ne Prishtine, e cila Katedrale, sipas gjendjes faktike, po u dedikohet muslimaneve shqiptare te Kosoves?

M. Krasniqi: Une mendoj se problemi kryesor eshte dykuptimesia e mesazheve qe i japim vete ne, d.m.th. dykuptimesia qe ne e japim, perkatesisht relativizimi qe ne vet ia bejme identitetit tone fetar i inkurajon kundershtaret e Islamit qe te jene me te trimeruar ne perpjekjet e tyre ne dobesimin e identitetit tone islam. Po te ishim me te vendosur ne kete pike dhe po te mos pranonin negocimin e saj prej kurrkujt, jam i bindur se askush nuk do te merrte guximin qe te shtronte si çeshtje gjera te tilla absurde, se gjoja shqiptaret duhet te konvertohen ose te marrin forma te tjera te identiteteve. Pra, e kane gjete nje terren te pershtatshem per shkak te atyre faktoreve qe i permendem, e qe jane si defekte ne organizimin tone social, ne organizimin tone kombetar dhe fetar, keshtu qe inkurajohen qe t’i rrisin presionet per fshirjen e ketij identiteti. E verteta eshte se Evropa tradicionalisht eshte antiislame, nuk eshte prej sot, eshte prej kohes se kryqezatave e kendej, dhe ritmin ketij disponimi antiislam ne Evrope ia jep zakonisht e djathta ekstreme e cila gjithmone eshte e lidhur me kishen, rrenjet i ka prej saj, dhe e cila ne fakt perpiqet te lansoje idene se Evropa eshte vetem krishtere dhe nuk pranon asgje tjeter. Por ka nje rast indikativ i cili mund te na sherbeje si shembull dhe si motivim, p.sh. Turqia. Turqia eshte shtet musliman, mirepo eshte anetare e NATO-s dhe askush nuk mundet e as nuk guxon te kerkoje nga Turqia qe ta nderroje identitetin e muslimaneve. Kjo eshte keshtu per arsye se Turqia eshte nje shtet qe eshte faktorizuar, d.m.th. eshte nje shtet, nje komb i forte, i fuqishem dhe i cili mberrin qe identitetin e vet ta beje si fakt te kryer per te tjeret, nuk e ben te negocueshem. Pati perpjekje para disa viteve me rrezimin e nje qeverie proislamike, u be eksperiment me nje qeveri provizore, por ne zgjedhje prap fituan njerezit qe vinin prej te njejtes prejardhje. U munduan qe ta pengojne kete proces, por sot eshte nje fakt i kryer qe Turqia ka qeveri çfare e ka dashur vete populli dhe askush me nuk mund te shtroje kushte para kombit turk lidhur me identitetin e tij fetar. Mendoj se ky eshte shembull qe ne duhet ta ndjekim ne menyre qe ta forcojme identitetin tone dhe pastaj te tjereve absolutisht s’kemi se çfare t’u leme qe te merren me te. Sa i perket Katedrales, ne parim eshte e njohur toleranca islame qe reflekton edhe ne drejtim te feve tjera, besimeve tjera dhe kjo eshte provuar me shekuj ne vete shtetin islam, prej shtetit te pare permes Perandorise Osmane. Nga kjo pikepamje parimore nuk ka pse ndryshon asgje ne tolerancen tone ndaj feve tjera dhe nga kjo pikepamje secili komunitet fetar ka te drejte te kete objektet e veta te kultit, te besimit, mirepo ato duhet te jene konform me nevojat e tyre reale dhe duhet te jene te atilla qe mos te shnderrohen ne provokacion per te tjeret. Pikerisht rasti i idese per Katedralen e Prishtines nuk i permbush keto dy kritere, e para ajo nuk eshte nevoje reale e besimtareve katolike ne Prishtine, per shkak se ata paraqesin nje numer jashtezakonisht te vogel te njerezve dhe ne fakt kane objekte te cilat edhe ashtu kurre nuk i mbushin, dhe e dyta, lokacioni qe eshte zgjedhur per te ne fakt permban nje provokacion per shumicen muslimane, shumicen shqiptare ne esence, per shkak se aty ku ata ku duan te ngrejne Katedralen ekziston gjimnazi historik i Prishtines, gjimnazi “Xhevdet Doda”, pra nje shkolle qe ka nxjerre me dhjetera gjenerata nxenesish dhe njerezit nuk duan qe te prishet nje shkolle e tille. Pra, nga kjo pikepamje eshte provokacion, e poashtu eshte provokacion edhe per nje arsye tjeter, se kjo nuk ka ardhur si inisiative e besimtareve katolike te Prishtines, por ka ardhur si inisiative e kryetarit te Kosoves per kalkulime politike te tij dhe te partise se tij.

VEPRA: Nje kohe bukur te gjate keni qene ne menyre aktive i inkuadruar edhe ne jeten politike, prej se ciles u larguat disi ne menyre demonstrative. Çka ju shtyri per nje gje te tille dhe si i vleresoni sot nga kendi politik ngjarjet qe po ndodhin ne rrafshin politik ne Kosove, perfshire ketu, ne rend te pare, mosmarreveshjet qe ekzistojne mes politikaneve shqiptare dhe partive politike shqiptare, madje edhe per çeshtje madhore, siç ishte fillimi i bisedimeve me palen serbe nen mbikeqyrjen e faktorit nderkombetar?

M. Krasniqi: Largimi im nga politika, konkretisht nga Lidhja Demokratike e Kosoves (LDK) ne te cilen kam qene njeri nga themeluesit e saj, ka qene i motivuar dhe i shkaktuar ekskluzivisht nga qendrimi qe ka mbajtur kreu i saj, pra kryetari i saj ndaj luftes çlirimtare te popullit shqiptar te Kosoves ne vitet 1998-99. Ideja ime ne ate kohe ka qene, meqe ne si LDK perfaqesonim edhe institucionet qe ishin ne ate kohe, perfaqesonim vullnetin e popullit, ideja ime ka qene qe keto institucione te merrnin pergjegjesi me te madhe ne ngjarjet, perkatesisht ne udheheqjen e luftes ose ne krijimin e nje fronti te perbashket te luftes, Ushtria Çlirimtare e Kosoves - Institucionet e Kosoves, pra te krijojme nje perfaqesi unike te udheheqjes se luftes. Fatkeqesisht ato ide nuk fituan, me gjithe perpjekjet qe u bene prej meje dhe nje grupi njerezish, dhe kur kjo nuk ndodhi, une faktikisht e pashe veten jashte asaj strukture, per arsye se isha i bindur se ne aspektin historik kjo nuk mund te arsyetohet, aq me teper qe ngjarjet e vertetuan kete me spastrimin etnik, me debimin e mbi 800.000 njerezve, me viktimat e panumerta te civileve, me shkaterrimet absolutisht te paimagjinueshme materiale. Keto permasa ndodhen per arsye se ne nuk e aktivizuam potencialin politik dhe ushtarak qe potencialisht ishte ne dispozicion. Ky ishte shkaku pse une bera levizjen qe bera dhe sot jam shume i lumtur se jam shmangur nga politika dhe i jam kthyer punes sime profesionale, ne rend te pare si shkrimtar, e natyrisht edhe si analist politik dhe si pedagog. Sa u perket perçarjeve qe ekzistojne ne skenen politike shqiptare ne te gjitha njesite shqiptare, pa perjashtim, ku me shume e ku me pak, ne rend te pare mendoj se jane pasoja e atyre defekteve ne organizimin social dhe moral qe permendem me heret, d.m.th. ka ardhur deri te nje degradim i pergjithshem i jetes sone dhe si pasoje e kesaj, ne fakt, kemi si rezultat edhe nje elite politike te tille çfare e kemi, e cila ne te shumten e rasteve, jogjithmone dhe jo te gjithe, me shume u kushton perparesi interesave personale, interesave klanore dhe partiake se interesave kombetare dhe interesave reale te qytetareve. Perçarjet qe ekzistojne, per te cilat me me njohuri mund te flas per Kosoven, kane bere qe Kosova ne kete rast te defaktorizohet me administraten civile nderkombetare, ashtu qe edhe pas kater vjetesh institucionet kosovare praktikisht nuk kane kurrfare kompetencash reale te pushtetit ne Kosove. I gjithe pushteti eshte i koncentruar ne duart e administrates nderkombetare, ndersa nevojat e qytetareve jane me te vertete te medha, ndersa kjo administrate nderkombetare eshte shume e pandjeshme ndaj ketyre nevojave te qytetareve. Prandaj keto perçarje shkaktojne thjesht degradimin e jetes se perditshme te qytetareve. Ne anen tjeter keto perçarje i kane inkurajuar edhe forcat qe jane kunder pavaresise se Kosoves qe ta shfrytezojne kete gjendje te perçarjes ne menyre qe eventualisht ta shmangin projektin e pavaresise se Kosoves. Me nje fjale, perçarja eshte, ne rrethanat ne te cilat jemi, armiku kryesor qe mund te rrezikoje te ardhmen e Kosoves. Por sindrome te kesaj natyre ka pa dyshim edhe ne njesite tjera. Ne Shqiperi, per shembull, tash po shohim nje lufte te ashper, çuditerisht iracionale, brenda partise ne pushtet, Partise Socialiste, e cila eshte shnderruar ne nje lufte ku pothuajse te gjithe jane kunder te gjitheve. Dhe kjo pa dyshim ndikon ne ngecjen e reformave, ndikon ne efikasitetin e shtetit per te mposhtur krimin e organizuar, trafikun dhe forma tjera te krimit.

Keto gjera per te cilat tash po flasim dhe po i identifikojme jane vertete probleme te medha per shoqerine shqiptare, por te cilat ne esence kane vetem nje shans qe te shmangen, shansi eshte qe qytetaret, votuesit te vetedijesohen me shume, te mbajne ne mend veprimet e mbrapshta te politikaneve te tyre dhe kur te vije koha per zgjedhje te mos i votojne ata qe kane manifestuar imoralitet, prirje per bashkepunim me krimin, qe kane manifestuar hipokrizi politike, demagogji, ata qe nuk kane punuar sinqerisht per popullin, por te ndihmojne qe te vijne ne shprehje politikane te ndershem, te moralshem, te cilet me shume i kushtojne kohe dhe pune interesave te qytetareve.

VEPRA: Ju permendet UNMIK-un dhe faktorin nderkombetar. Koheve te fundit sikur jemi deshmitare te humbjes graduale te rolit te shpetimtarit te cilin faktori nderkombetar e ka pasur ne fillim me intervenimin ne Kosove. Kjo ne rend te pare shihet si pasoje e ingerencave te pamjaftueshme te strukturave vendore dhe per shkak te politikes qe po udhehiqet nga ky faktor ndaj ish-eproreve dhe ushtareve te UÇK-se. Çka mendoni, deri ku mund te eskaloje kjo situate?

M. Krasniqi: Mendoj se roli i UNMIK-ut praktikisht po konsumohet me shpejtesi te madhe dhe shpetimi prej kesaj situate eshte bartja sa me shpejte qe eshte e mundshme e kompetencave te administrata e vendit, d.m.th. te qeveria dhe institucionet tjera te Kosoves. Nese kjo nuk ndodh, llogaris se mund te rriten tensionet ndermjet ketyre institucioneve dhe UNMIK-ut, dhe ne anen tjeter mund te rritet edhe pakenaqesia e qytetareve me administraten civile nderkombetare, e cila per kater vjet me te vertete nuk i ka zgjedhur disa prej problemeve themelore te shoqerise shqiptare. Ne rend te pare nuk ka zgjedh asgje ne aspektin e konsolidimit te ekonomise, ne aspektin e punesimit te njerezve, pastaj ne konsolidimin e ndermarrjeve publike, siç eshte p.sh. Korporata Energjetike e Kosoves, Telekomi dhe fushat tjera. Me nje fjale, kjo administrate ka deshtuar ne ato fusha te cilat drejtperdrejte kane te bejne me interesat e perditshme te qytetareve te Kosoves, keshtu qe ne kete drejtim gjendja po shkon drejt nje frustrimi te madh te qytetareve. Para disa diteve, per shembull, ne Prishtine ka pasur protesta te organizuara nga nje parti dhe disa asociacione te tjera, e qe ne fakt manifestojne pakenaqesine me UNMIK-un. Por, ne anen tjeter, kemi te bejme edhe me nje fenomen qe administrata e vendit, d.m.th. Qeveria, Kuvendi, perveç deklaratave publike dhe efekteve mediale me te vertete deri tash nuk kane treguar ndonje vendosmeri te madhe qe ato kompetenca qe i kane t’i kryejne me pergjegjesi te madhe dhe ashtu te deshmojne aftesine e tyre ne qeverisje. eshte e dhimbshme se nje pjese e madhe e kesaj administrate eshte krijuar mbi bazen e nepotizmit, mbi bazen e farefisnise dhe perkatesive partiake, pra po krijohet nje administrate jokompetente dhe po krijohet nje administrate qe eshte mjaft e korruptuar, keshtu qe fajtor per kete tejzgjatje te mandatit te koncentruar te UNMIK-ut jane vete burokratet e UNMIK-ut qe kane interesa qe kjo te vazhdoje, por pa dyshim jane edhe vete institucionet vendore te Kosoves te cilat praktikisht kete situate te pushtetit te dyjezuar e kane shfrytezuar per perfitime personale-materiale, per perfitime partiake dhe nuk kane dhene nje deshmi te prekshme, te forte se jane te perkushtuar shume per te zgjedhur problemet e qytetareve.

VEPRA: Dhe krejt ne fund z. Milazim, jemi ne muajin e bekuar te Ramazanit, si po e perjetoni ju kete muaj personalisht dhe çfare mund te na thoni per qendrimin e shtresave te ndryshme te popullates kosovare ndaj ketij muaji te bekuar, a po hetohen gjurmet e Ramazanit ne mesin e inteligjences kosovare apo jo?

M. Krasniqi: Une per vete po ndihem jashtezakonisht mire, sepse eshte muaji i cili na ndihmon qe te jemi me shume te koncentruar ne adhurim te All-llahut te Madherishem, qe te jemi sa me solidar me njeri-tjetrin, qe praktikisht te manifestojme me shume dhembshuri dhe me shume dashuri per njeri-tjetrin, keshtu qe nga kjo pikepamje jam me disponim jashtezakonisht te mire dhe me kondicion shume te mire edhe te punes. Sa i perket faktit se sa po hetohet ky muaj i bekuar ne Kosove, varet prej vendi ne vend, ne disa qytete per shembull atmosfera ne muajin e Ramazanit eshte shume me e mire, me shume verehet, shnderrohet ne nje lloj organizimi festiv, por fale Zotit qe edhe ne qytetet tjera ka nje ngritje. Konkretisht ne Prishtine une verej nje rritje numrit te njerezve qe agjerojne, verej te studentet e mi, verej te femijet e mi, te shoket dhe shoqet e tyre. Me nje fjale, tek rinia po ndodh nje zgjim islam, te nje pjese e saj, ndersa tek elita me e moshuar politike dhe intelektuale vazhdon mentaliteti i vjeter komunist deri ne nivelin e cinizmit vullgar, ku per shembull patem rastin te shohim se si ne nje mbledhje te Kuvendit te Kosoves kryetari dhe shumica e deputeteve kishin perpara vetes shishet me uje mineral, e qe ne fakt paraqet nje cinizem vullgar, sepse 90% e atyre qe i shikojne ato seanca jane muslimane, shumica prej tyre edhe agjerueshem. Pra, pak a shume gjendja eshte e dyjezuar, ne nje ane ka nje rritje te besimtareve, te atyre qe agjerojne, kurse, ne anen tjeter, nje pjese e madhe e elites politike dhe intelektuale, fatkeqesisht, vazhdon te tregohet e pandjeshme ndaj kesaj, por ne fund te fundit tregohet e pandjeshme per fatkeqesine e vet.

VEPRA: A keni diç te shtoni per fund?

M. Krasniqi: Krejt çka mund te shtoj eshte qe t’ju falenderoj per ftesen, organizimin e mire qe keni bere, t’ju deshiroj pune te sukseshme edhe ne te ardhmen, kjo me te vertete eshte deshire e imja dhe ne rend te pare si besimtar, sepse nese mberrijme te kemi institucione te qendrueshme dhe efikase, atehere pa dyshim se do te jemi me efikas ne afirmimin dhe ne forcimin e fjales se All-llahut te Madherishem.