HUMBESI KA TE DREJTE TE ANKOHET, POR NUK DUHET TE BEHET I PADREJTE

Shkruan: Profesor Dr. Milazim Krasniqi

 

Menduh Thaçi, ne traktin e tij te shperndare me siklet te madh neper gazetat kryesore te hapesirave shqiptare, ngre nje akuze te rende ndaj Perendimit per islamofobi. Ai propagandon se nese mer vesh se ketu po behen aktivitete per ramazan, Perendimi do te pranoje tezat serbe per “transverzalen e gjelber” nga Turqia ne Bosnje dhe do te pranohet se “do te rrezikohet paqja ne rajon”.

Edhe pas leximit te tekstit “Pse gjithe ky siklet”, i cili ne forme trakti eshte shperndare neper disa gazeta, konsideratat e mia ndaj angazhimeve politike e patriotike te Menduh Thaçit mbeten te palekunduara, edhe pse me brengos vazhdimisht agresiviteti i fjaleve te tij ne adresa te kundershtareve politike, qofte reale, qofte te imagjinuar, veçmas ndaj atyre brenda skenes politike shqiptare ne Maqedoni. Nuk kam si te mos e them se poashtu kam kondiderata per kryetarin/mentorin e tij, Arben Xhaferin dhe Partine Demokratike Shqiptare, qe ka dhene kontribut te forte per emancipimin politik te shqiptareve ne Maqedoni, per menagjimin e katastrofes humanitare te Kosoves ne vitin 1999 dhe per perkrahjen e fuqishme qe i ka dhene luftes çlirimtare te Kosoves. Me kete dua te sugjeroj se ne çfaredo diskutimesh dhe kontestimesh per çeshtje te caktuara, nuk duhet te behemi te padrejte dhe nuk duhet te themi te paverteta.

Nese politika partiake merr kompetencat e shkences, kthehemi te ideologjia totalitare

Lidhur me traktin”Pse gjithe ky siklet’, poashtu ka gjera qe mund te diskutohen e te sheshohen me nje diskutim korrekt e te qete. Por, se pari duhet bere nje dallim i qarte ndermjet politikes perkatesisht politikes partiake dhe argumentave shkencore, te cilet jane te pavarur nga politikat e tilla dhe nga çfaredo politikash. Fillimisht dua te saktesoj se sa u perket politikave partiake ne Maqedoni, rivaliteteve te tyre qe shtrihen nga fushat e sportit e deri te manifestimet fetare, nuk kam ndermend te perzihem dhe as qe jam perzier ndonjehere. Nuk ka nje rast te vetem qe te jem shprehur publikisht ne favor te ndonjeres nga partite shqiptare ne Maqedoni, edhe pse kjo do te ishte krejt legjitime per nje analist politik. Prandaj, edhe ne kete rast, nuk do te komentoj nga prizmi politik, me asnje fjale, as iftarin ne qender te Tetoves, i cili eshte shkaku i sikletit politico-partiak te Menduhit. Kesaj radhe do te diskutoj vetem disa teza te tij, te cilat nen petkun e politikes partiake, jane servirur si shkence, si e vertete. Kjo duhet te sqarohet, sepse nese politika partiake merr kompetencat e shkences, kthehemi atje ku kemi qene para pesembedhjete vjetesh, te ideologjia totalitare.

Teza e Menduhit se “kur flitet per identitet fetar nuk ka pse flitet per identiteti fetar”, barte rrezikun qe te puçet poashtu me tezat e mehershme ideologjike, te cilat ne Shqiperi madje e paten ndaluar fene krejt. Atdhetaret dhe intelektualet, edhe ata shqiptare, perveç ateisteve, bartin ne vete nje identitet te ngjizur fetaro-kombetar dhe ai nuk mund te ndahet me bisturine e politikes aktuale. Por, edhe nese e pranojme si te mireqene tezen e Menduhit, kur eshte fjala per kulturen dhe historjne tone kombetare, ku po u dashka te ndahen identiteti fetar nga ai kombetar, shtrohen disa pyetje logjike: nese nuk duhet te ndodh kjo perzierje, atehere pse ne disa raste perzihet aq shume? Fjala vjen, pse “Meshari” i Gjon Buzukut dhe veprat e autoreve si Pjeter Budi e Pjeter Bogdani, konsiderohen vepra kombetare, kur jane teresisht vepra fetare? Pse Nena Tereze, qe eshte nje aktiviste me angazhim teresisht fetar, trajtohet si simbol kombetar? E verteta eshte se perdoren kute te dyfishta ne keto pune. Kur eshte fjala per veprimtare dhe intelektuale te proviniences krishtere, pa asnje rezerve pranohet se veprimtaria fetare eshte veprimtari kombetare, madje pavaresisht rezultateve qe ka prodhuar per kulturen, shtetin dhe kombin shqiptar. Si argument i kuteve te dyfishta, mund te perkujtohet me kete rast vetem trajtimi i poetit alamiadist shqiptar, Nezim Frakulles. Poezia e tij eshte e shkruar shqip, ka tema dhe motive laike dhe ka tone shume kritike ndaj sundimit osman. Nezimi madje ka vdekur ne burgjet e sulltanit, ndersa deri sot nuk eshte trajtuar me asnje fjale si poet kombetar.

Ne gjykimet shkencore te ketyre deformimeve qe u jane bere vlerave tona kulturore dhe kombetare, nuk ka vend per politikat ditore te partive. Partite me te drejte shqetesohen nga humbjet ne zgjedhje, por kjo nuk ju jep te drejte te behen arrogante ndaj studimit krtik te trashegimise kombetare dhe ndaj studiusve qe kane qasje kritike ndaj falsifikimeve te patentuara. Menduhi dhe bashkemendimtaret e tij duken naive kur kerkojne qe te mos diskutohen ne rrafshin studimor temat e tilla, me rendesi per identitetin kombetar, ku kontibuti i dijetareve islame eshte injoruar jashte mase, per shkak te ‘interesave kombetare”! Dija albanologjike po çlirohet nga prangat e metodave pozitiviste e marksiste dhe nga ideologjia patriotike me esence totalitare, dhe po arrine ne perfundime te tjera nga ato qe ishin patentuar dhunshem nga ana e politikes zyrtare si te verteta te pakontestueshme. Cak legjitim i studimeve te reja, jane edhe personalitetet dhe ngjarjet e medha kombetare, qe nga Skenderbeu e kendej, sepse perdite po zbulohen dokumente te reja dhe te dhena te reja. Prandaj, sado e konservuar qe te jete, e kaluara jone kulturore dhe historike, do t’i nenshtrohet vleresimit kritik dhe do te ridimensionohet ne baze te fakteve shkencore, duke flakur tej ideologjine e rreme patriotike, pas se ciles jane fshehur e po fshehn edhe demagoget dhe matrapazet politike. Dija e vertete, ua heq maskat demagogeve dhe matrapazeveve. Per kete shkak edhe jane aq alergjike ndaj saj dhe duan ta mbajne peng te politikes.

Abstenimi nga iftari dhe Komisioni i Badenterit

Sa i perket statusit te Kosoves, konsideratat e mia jane te plota per angazhimin e PDSH-se se Arben Xhaferit e Menduh Thaççit, si edhe te BDI-se se Ali Ahmetit dhe te partive te tjera shqiptare ne Maqedoni. Por, statusi i Kosoves nuk varet prej tyre dhe as nga iftaret qe mbahen ose nuk mbahen ne sheshin e Tetoves, e pra as nga tezat qe thuhen ne tirbunat publike ne Tetove dhe gjithanej hapesirave shqiptare. Edhe sikur askush nga shqiptaret te mos mbaje ramazan, e lere me te beje iftar ne nje shesh publik te Tetoves, fati i saj nuk varet prej kesaj pune. Statusi i Kosoves po percaktohet ne nje process te tejzgjatur politik e diplomatik, ne te cilin vullneti i popullit te Kosoves per vetevendosje nuk po mirret si duhet ne konsiderate. Ne kohen kur komisioni i Badenterit e injoroi te drejten e Kosoves per shkeputje nga ish federata e Jugosllavise, nuk eshte organizuar asnje iftar ne sheshin e Tetoves, por ja qe as ky abstenim nuk pati ndihmuar. As kur u mbajt Konferenca e Rambujese/Parisit nuk u mbajten tribuna pas iftarit, por ja qe vullneti i popullit te Kosoves per pavaresi, nuk u pranua as si parim i negocueshem. Prandaj, sajimi i preteksteve me Kosoven, per rivalitetet partiake shqiptare brenda Maqedonise, nuk eshte nje pune e ndershme.

Akuza ndaj Perendimit per islamofobi

Menduh Thaçi, ne traktin e tij te shperndare me siklet te madh neper gazetat kryesore te hapesirave shqiptare, ngre nje akuze te rende ndaj Perendimit per islamofobi. Ai propagandon se nese mer vesh se ketu po behen aktivitete per ramazan, Perendimi do te pranoje tezat serbe per “transverzalen e gjelber” nga Turqia ne Bosnje dhe do te pranohet se “do te rrezikohet paqja ne rajon”. O Menduh! Tezat serbe per “transverzalen e gjelber’ kane qene edhe me te zeshme para vitit 1999, por Perendimi ka ndjekur kursin e vet gjeopolitik e gjeostrategjik. Meqe ra fjala per kete kurs, duhet permendur dy gjera, e para se keto shtete te “transverzales se gjelber”, Turqia, Shqiperia, Kosova, Bosnje e Hercegovina, jane aleatet me te zeshem te SHBA-ve dhe te Perendimit ne rajon dhe ne Europe. Ne anketat e bera, ka rezultuar se shqiptaret, edhe pse popull me shumice muslimane, jane pakrahasimisht me entuziastet me Ameriken. As ne iftare, as ne tribuna qe mbahen gjate Ramazanit nuk eshte prishur kjo idile shqiptare me Ameriken nga askush. Ndersa, fituesi i çmimit Nobel per letersi, Harold Pinter, citohet gjithandej keto dite ramazani, duke akuzuar Ameriken dhe Britanine per agresion, per dhune e per banditizem. Bile, duke mbrojtur Serbine, ai ka deklaruar se “Klintoni dhe Bleri do te duhej te akuzoheshin si kriminel lufte, sepse jo vetem qe e kane bere kete jolegalisht, (bombardimin e Serbise, nenvizimi im), ne menyre jolegjitime, dhe sipas mendimit tim jomoralisht, ne menyre kriminale si çdo akti banditesk, por edhe e kane arsyetuar ate me “ intervenim humanitar”. E pra, bash ketij shkrimtari iu dha çmimi Nobel sivjet per letersi. Siç po shihet, po me duhet ta mbroj Perendimin nga akuzat e Menduhit per islamofobi, sepse nje akuze e tille e pergjithesuar, vertet eshte e padrejte. Nese islamofobia eshte pjese e te menduarit dhe e te vepruarit te se djathtes ekstreme dhe e disa qarqeve neokonservative, ajo nuk eshte pjese e te menduarit e Perendimit liberal. Menduhi bashke me koautorin e tekstit te tij, (terminologjia dhe tezat e zbulojne lehtesisht koautorin), duken shume te preokupuar me teorine e konspiracionit, prandaj u rezulton se nga nje iftar i organizuar ne sheshin e Tetoves, varet edhe lufta e qyteterimeve. Menduhi nenshkruan ne menyrev dramatike: “ Shtrohet pyetja: pse pikeirsht ne kete moment (pra pse u mbajt ai iftar, nenvizimi im), kur hapet dilema, frika nga perplasja planetare mbi baza qyteteruese…” O Perendi, si eshte e mundur qe nje politikan i rryer, te mendoje ne menyre kaq infantile? Por, fajin e ka vertet teoria e konspiracionit, e cila i ka preokupuar gjate Menduhin dhe liderin e tij, aq sa edhe disfatat partiake ne fakt i kane peshqesh nga perpjekjet per ta zgjidhur çeshtjen kombetare te shqiptareve ne Maqedoni dhe ne rajon me teorite e konspiracionit. Pjesemarrja e tyre ne perpjeket per ndarjen e Maqedonsie, eshte brenda ketij preokupimi, bile duke qene ne kundershtim flagrant me konceptin dhe me strategjine e Shteteve te Bashkuara te Amerikes per te ardhmen e Maqedonise dhe te rajonit. Gabimet trashanike qe jane bere me keto lloj aventurash te rrezikshme, e qe kane rezultuar me humbjen e zgjedhjeve dhe me humbjen e kredibiliettit para aleateve perendimore, nuk mund t’i korrigjoni duke u munduar te fitoni pike duke bere me dore ndaj “konspiracionit islamiste”. Bota e njeh dhe e sheh me sy karakterin paqesor dhe tolerante te Islamit nder shqiptare. Dhe siç thame me lart, Perendimi liberal nuk e ka te patentuar ne veten e vet islamofobine.

Interesat e veçanta individuale

Per shkak te dioptrise se caktuar nga teoria e konspiracionit, Menduh Thaçit i duket se ne ligjerimin e mirefillte shkencor, jane perzier “mollat dhe dardhat” dhe se ne tere kete mesele ka “interesa te veçanta individuale”. Ne rastin tim, kjo puna me interesat e veçanta individuale, eshte e vertete. Une kam interesa te veçanta individuale si studiues i letersise, i kultures dhe i historise sone kombetare, qe te promovoj nje metodologji te studimit, qe eshte jomarsksiste, jopatriotike, por ne sherbim te se vertetes. E ne sfondin e te vertetes bie edhe korrigjimi i pamjeve te deformuara per Islamin nder shqiptare dhe per Islamin si Shpallje Hyjnore ne pergjithesi. Ndersa, per interesa te tjera, aso qe le te nenkuptohen Menduh Thaçi ne traktin e tij, me duhet te perkujtoj ketu se une kam qene i angazhuar ne politike para Menduh Thaçit dhe para Arben Xhaferit. Kam ikur prej saj kur e kam kuptuar se nuk mund te mbroj te verteten. Po te doja te mbetesha atje, vertet do te kisha interesa te veçanta, para se gjithash materiale. Me bollek. Por, i kam braktisur vete. Se paku Arben Xhaferi, kryetari dhe mentori i Menduhit e di te verteten e angazhimit dhe te rolit tim ne politiken e LDK-se, veçmas ne muajt prill-qershor 1999 te tragjedise se Kosoves, po edhe pas kthimit ne Kosove, deri ne vitin 2000. Nuk kam mbrojtur interesa e veçanta personale, por kam punuar per kauzen e perbashtet te pajtimit, te bashkerendimit e te bashkeqeverisjes, e cila po te fitonte ashtu si e kam konceptuar une dhe disa kolege te mi ate atehershem, pa dyshim edhe me ndihmen e pakursyer te Arben Xhaferin, Kosova nuk do te kalonte neper vuajtjet e tmerrshme te pasçlirimit ashtu si kaloi dhe sot statusi i saj do te ishte me i qarte se sa eshte. Sigurisht qe as Menduhi nuk do te dilte kaq qesharak sa del kur pohon se nje iftar ne sheshin e Tetoves e rrezikuaka statusin e saj!
Thone se ata qe humbin, kane te drejte te ankohen. Edhe Menduhi ka te drejte ta beje kete, por i sugjeroj njerezisht qe te mos e ngarkoje shpirtin e vet duke thene te paverteta per ata qe nuk i kane faj. Nese i keni humbur zgjedhjet si parti, analizoni shkaqet e verteta, e mos u bini ne qafe atyre qe nuk u kane faj. Dhe mos u beni aq ambicioze e t’u shkoje mendja se mund ta nderroni popullin, qe me shumice absolute i perket Islamit. Dhe mos shpifni ndaj atyre qe e gjurmojne te verteten.
Jemi agjerueshem bashke dhe duhet te ruhemi edhe me shume nga fjalet e paverteta, o Menduh vellai!