Muhammedi s.a.v.s. ka thene: secili ummet ka besnikun e vet, ndersa besniku i ketij ummetit eshte Ebu Ubejde ibn al Xherrah.

Me kete date Ebu Ubejde Ibn al Xherrah ishte udheheqesi i nje prej ushtrive te medha myslimane. Ai morri kete ekspedite me vetedije te plote se do te ballafaqohej me ushtrine me te madhe te kohes, pra me perandorine bizantine. Sipas gjitha parallogaritjeve vendtakimi ose betejat me te medha do te zhvilloheshin ne Sham ose Sirine e sotme. Ishte pra ky, ai qe ngriti flamurin islam, shperndau gjithandej ne keto troje mesazhin e lirise, fjales dhe vizionin ne binare te sigurte. Ishte sherbyes i njerezimit, rrezatonte drejtesi dhe bindje te thelle ne Njeshmerine, ne All-llahun Nje dhe te pa shoq.

Ebu Ubejde ose Amir bin Abdullah ibn al Xherrah r.a. ishte nje prej personave qe ne mendje dhe ne menyre permanente kishte garen per vepra te mira qe do ti sjellin sevape te njepasnjeshme dhe keshtu njekohesisht i sherbente myslimaneve dhe islamit. Pranoi islamin i ndikuar nga Ebu Bekri r.a. nje dite pas tij, pra ne diten e dyte te shpalljes. Se bashku me te, ne ftesen qe ua bente Ebu Bekri prezent ishin edhe Osman bin Madhun, AbdurRahman bin Aufi, Ebu Selme Abdul Eses dhe Ubejde bin Harith. Pasi perfunduan debatin dhe u njohen me gjithe ate qe tha Ebu Bekri, te gjithe, ashtu siç ishin vajten tek Resulullahi s.a.v.s., per t’i treguar se ata ne parim perqafuan islamin por kishin nevoje per njohuri te tjera shtese nga Muhammedi s.a.v.s. Ata e kuptuan se feja nuk eshte shfaqje modeje ose reklame, prandaj kerkuan qe Muhammedi s.a.v.s. t’ua mesonte islamin dhe t’ua caktonte obligimet e tyre. Edhe pas qendrimit me predikuesin e shkolles islame, ata pranuan te qendrojne ne islam. Kjo ngjarje kishte ndodhur para se te hynte Resulullahi s.a.v.s.ne shtepine e Arkamit.

Morali i Ebu Ubejdes

Ebu Ubejde kishte lidhje te gjakut me Muhammedin s.a.v.s. nga gjyshi tij Fehr bin Malik bin al Nadri bin Kenan. Kishte nje fytyre te çilter dhe moral te larte. Fiziku tij ishte plot vitalitet, sipas burimeve mesojme se ishte me trup dhe fytyre holle por shpatullgjere. Mjekren e kishte te ralle si dhe dhembet – transmetohet se ne betejen e Uhudit dy dhembe e perparshem i theu, ishte njeri me fytyre karakteristike. Ia vlen te tregohet se dhembet i theu duke ia keputur dy hallkat e parzmes se Muhammedit s.a.v.s. qe ia kishin kape mollezat e syrit. Nga frika e demtimit te syrit dhe dhembjeve qe mund t’i shkaktonin Resulullahit s.a.v.s. poqese ia largonin me dore, ai preferoi qe t’ia kepuse ato me dhembe, Perfundimi, nje hallke i kushtoi nje dhemb.

Ajo dite ishte nje prej diteve shume te veshtira te tij sepse ishte njeri prej dhjete personave qe i kishte dale ne mbrojtje Resulullahit s.a.v.s. ne kohen kur ai ishte i rrethuar nga armiqte politeiste. Ky kolos shpesh here sprovohej, ai edhe ne luften e Bedrit me pare ishte sprovuar kur babai tij ishte ne radhet e politeisteve befas i doli ne prite dhe e pengonte qe te depertonte ne brendi te pales kundershtare. Ai nuk kishte te ndalur, sepse ecte shpejt dhe i sigurt. Ishte guximtar, sypatrembur, kjo e bente shume te fuqishem. U perpoq t’i shmangej atij, por ai vazhdonte t’ia mbyllte rruget. Edhe pse ishte shume i shpejte nuk arriti t’i pervidhej dhe ne keto momente shume delikate kur njeriu e ka shume te veshtire te merr vendim te prere, ai nuk u hamed gjate[1] dhe vendosi qe kete person mos t’ia linte tjeterkujt qe ta mbyste, dhe e mbyti vete. Babai tij ishte ne palen armike dhe vendimi tij u vleresua shume edhe nga All-llahu xh.sh. kur shpalli ajetin Kur’anor:
“ Nuk gjen popull qe e beson All-llahun dhe diten e Gjykimit, e ta doje ate qe kundershton All-llahun dhe te Derguarin e Tij, edhe sikur ata te jane prinderit e tyre, ose femijet e tyre, ose vellezerit e tyre, ose farefisi tyre. Ata jane, qe ne zemrat e tyre (Ai) ka skalitur besimin dhe e ka forcuar me shpirt nga ana e Tij dhe ata do t’i shpjere ne xhennete...” (58:22)

Pra, ai kishte gjykuar midis lidhjes aterore dhe vellazerise fetare. Vendimi i shpejt i tij ne ato momente kishte anuar nga fitorja e vellezerise fetare, e jo nga bashkimi ateror. S’do mend se ky vendim ishte rezultat qe buronte nga besimi thelle ne All-llahun xh.sh. dhe lidhjes se sinqerte me Pejgamberin s.a.v.s..

Muhammedi s.a.v.s. e quajti Besniku i Ummetit duke i thene se do te jete shoqerues i tij ne xhenet. Transmetohet nga Enesi r.a. se i Derguari All-llahut s.a.v.s. ka thene: Secili ummet ka besnikun e vet, ndersa besniku i ketij ummetit eshte Ebu Ubejde ibn al Xherrah. Gjithashtu ka thene s.a.v.s. “Askush nga as’habet (shoket) e mi nuk do t’ia kalonte Ebu Ubejdes sikur te garonte per ndonje gje”.

Ebu Ubejde dhe Kalifati

Ebu Ubejdi ishte prej atyre shume pak muslimaneve qe morren rrugen e migracionit ne Abisini (Etiopi te sotme). Ai edhe pse mirrte vendime te rendesishme ne jeten e tij, ai nuk mendonte asnjehere te stabilizohej dhe te qendronte ne ate pozicion. Ai do te kenaqej vetem atehere kur do te kenaqeshin shoket e tij. Per kete arsye ai shume shpejt u kthye ne Mekke. Aty qendroi me Pejgamberin dhe shoket te tjere derisa migruan te gjithe per ne Medine. Ai gjithashtu ishte edhe njeri prej anetareve te komisionit qe morren pjese ne permbledhjen e Kur’ani Kerimit

Pasi nderroi jete i derguari s.a.v.s. Ebu Ubejdi ishte personi me i perfolur per te qene Kalif (zevendes i pejgamberit). Shume prej shokeve prej tij kerkuan prej tij qe ai te behej Kalif, nder shume ata ishte edhe Omeri ibn Hatabi qe ia besuan kete post shume te rendesishem. Ai nuk pranoi kete post duke ju thene: Po kerkoni nga une nje gje te tille kur ne mesin tone eshte Ebu Bekri r.a.. Ate, e morri ai grup dhe e derguan deri tek ensaret (banor vendas te Medines) ku ishin grumbulluar ne vendin e quajtur Sekif dhe do te diskutonin per Kalifin e ardhshem. Ata e bene kete gjest sa per te vendosur para se te kuptonin muhaxhiret (emigruesit Mekkas qe jetonin ne Medine). Kete e kuptuan muhaxhiret dhe me shpejtesi shkuan tek vendi ku ishin ensaret nga frika se mos po shperthen ndonje konflikt midis tyre.

U zhvillua nje debat shume i nxehte midis dy grupeve, saqe disa menduan se do te plase sherri midis muhaxhireve dhe ensareve. Ne momentin kur tensioni u rrit dhe konflikti po behej i pashmangshem, nderhyri Ebu Ubejde dhe me qendrimin e tij i ç’tensionoi zemrat e nxehta te besimtareve. Ai morri fjalen, por nuk nxori asnje ze per nje kohe te gjate, aty mbreteroi heshtja, qetesi e thelle dhe pasi u sigurua se zemrat pushuan ne fund tha: “O ju prijes te familjeve vendase, ishit prijesit e fitoreve dhe sukseseve, kerkoj qe te mos beheni prijesit e hutimeve dhe ngaterresave”.

Kjo fjali e tij e shkurter por e sakte, sikur pushtoi ato zemra, thuajse ishte nje cope akulli qe i freskoi zemrat e nxehta. Sikur i dha drite atij kuvendi, kjo u verejt nga fytyrat e dy paleve biseduese qe ishin te gatshem te ndiznin zjarrin.

Menjehere pas tij u degjua zeri i Beshir bin Sead perfaqesuesi i Hazrexhit ( banore vendas), si duket kjo fjali e tij e preku thelle ne zemer dhe tha: Ne pasha All-llahun, nese ishim prijesit e miresise kur luftonim politeistet, dhe ishim pishtaret e kesaj feje, nuk ishim motivuar nga asgje, nuk kishim qellim asgje tjeter perveç pelqimit te Zotit tone. I ishim bindur te Derguarit tone s.a.v.s., ishim sherbetor te shpirtrave tone, prandaj neve nuk na ka endja te polemizojme gjate midis nesh. Ne nuk kemi qellim kete bote, All-llahu eshte mbikeqyresi yne dhe i miresive tona. A nuk ishte Muhammedi s.a.v.s. prej Kurejshiteve? Mendoj se farefisi tij eshte me meritori qe ta mban kete bare”.

Pastaj, duke ia zgjatur doren Ebu Bekrit, fjalen serish e mori Ebu Ubejde dhe ia dha besen se ai e njeh ate si Kalif te myslimaneve. Pas tij menjehere vepruan te gjithe te pranishmit ne ate kuvend. Keshtu kishte deshiruar All-llahu qe ajo polemike te shuhej qe ne fillim te saj. S’ka dyshim se me meritori i kesaj ngjarje te madhe ishte njeriu me i sinqerite, me modest dhe me i zgjuari qe kishte vizion te qarte. Ai ishte Ebu Ubejde (kenaqesia e All-llahut qofte mbi te)


Ekspedita e tij per ne Sham

Kishte marre mbi vete shume pergjegjesi, ngase Ebu Bekri, Kalifi mysliman e kishte ngarkuar me to, ai vazhdoi te njihet edhe me tutje me nofken (Besniku i Ummetit) edhe pas vdekjes se Muhammedit s.a.v.s. Ebu Bekri nuk gjeti njeri me te besueshem se Ebu Ubejden. Keshtu e emeroi mbikeqyresi dhe pergjegjesin i thesarit te shtetit. Ai gjithashtu ishte ngarkuar ne grumbullimin e pasurise se zekatit, bashke me kete ai kontrollonte edhe shperndarjen e asaj pasurie.

Ebu Ubejde ishte ai i cili i dha Kalifit sinjalin e pare per betejen e Shamit pas vdekjes se Muhammedit s.a.v.s. dhe nevojat imediate te shtetit islamik per te krijuar roje kufitare per t’i siguruar kufijte e shtetit. Ky me vizionin e tij te prehte parashikonte se tani e tutje vlerat e tyre duheshin t’i mbroheshin, prandaj duhej qe fqinjeve te tyre t’ju prezantonin forcen dhe njekohesisht te siguroheshin nga sulmet e befasishme te shteteve kundershtare dhe armike te tyre.

Ebu Bekri – Kalifi mysliman, filloi te marre fryme lirshem atehere kur u çlirua nga betejat kunder reaksionisteve dhe intriganteve ne krye me genjeshtarin Museljeme qe pretendonte se edhe ai ishte i derguari Perendise. Ai pasi u sigurua se u shuan problemet edhe me ata qe refuzonin te jepnin zekatin pergatiti ushtrine per ne Sham. Te zgjedhurit e kesaj ekspedite ishin: ne krye Ebu Ubejde pastaj Jezid Ebi Sufjani, Amer Ibn As dhe Sherhebil bin Hasne. Keta ishin ata qe kishin drejtuar ushtrine per ne Sham.

Keta arriten qe te korrin fitore te njepasnjeshme, betejat me te njohura ishin ajo e quajtura “Axhnadin”, ne afersi te Ramles, pastaj ajo ne “Fihl”, pastaj ajo e quajtura “Ndarja e shqiponjave”. Keto, dhe te tjerat beteja e kishin gezuar pa mase Ebu Bekrin i cili ishte shtrire ne shtratin e vdekjes. Pas ketyre betejave ushtria myslimane kishte ndaluar pran Shamit.

Ushtria e Ebu Ubejdes arriti ne tokat e Shamit dhe shkeli disa fshatra. Kur hyri ne vendin e quajtur Meab, pati nje rezistence te vogel nga bizantinet. Muslimanet shpejt e kuptuan se ishte nje kurth i tyre sepse vete perandori Herakliu ishte ne krye te ushtrise shume te madhe qe ishte duke ardhur nga nje rruge tjeter.

Nen urdherat e Halidit

Ebu Ubejde i dergoi nje leter Ebu Bekrit, ne te kerkonte keshillen e tij se si te vepronte me ushtrine e madhe qe udhehiqej nga vete perandori bizantin. Ebu Bekri ia dergoi nje ushtri te madhe per t’a ndihmuar Ubejden dhe me te ia dergon nje leter ne te cilin i shkruan: une kam urdheruar qe Halid ibn Velidi te jete komandant i ushtrise per ne Sham dhe mos me kundershto, degjoje ate dhe iu bind urdhave te tij. Une e emrova ate te jete mbi ty edhe pse jam shume i vetedijshem se ti je me i mire se ai, them se lufterat jane perplot ngaterresa qe nuk te perkasin ty. Deshiroj qe All-llahu te jete i kenaqur ne ne dhe ne ty te jete rruga e drejte”.

Me shume modesti dhe duke qene i kenaqur ne urdherin e Kalifit ia dorrezoi komanden Halid ibn Velidit. Ai u radhit ne radhet e ushtareve te Halidit, dhe keshtu kjo ushtri arriti ne porten e Damaskut. Halidi per te hyre ne kete qytet u pozicionua kah porta lindore e qytetit, ndersa Ebu Ubejdi u pozicionua ne porten e quajtur Xhabije, ndersa brigadat tjera te ushtrise myslimane ishin pozicionuar ne hyrjet tjera.

Muslimanet hasen ne pengesa te medha neper qytet. Ata sulmoheshin nga kullat e qytetit. Populli Damaskut po bente nje rezistence te fuqishme ne mbrojtje te vendit te tyre. Ne keto momente shume te veshtira qe po kalonte ushtria myslimane, Ebu Ubejdes i arrin nje leter nga Omeri ibn Hatabi r.a. Ne ate leter ishte lajmi per vdekjen e Ebu Bekrit, dhe njekohesisht kerkohej nga ai qe Halidin ta spostoje nga detyra e komandantit te ushtrise, ndersa per komandant e kishte emeruar serish Ebu Ubejden.

Çlirimi Damaskut dhe pajtimi Ebu Ubejdes


Ebu Ubejde nuk e publikoi letren e Omerit r.a.nder ushtaret e vet, ai vazhdoi te jete ushtar dhe nen urdherat e Halidit. Keshtu vazhdoi derisa ushtaret filluan te shushuritnin midis tyre. Ne momentin e duhur dhe pasi thuajse mbaroi çdo gje Ebu Ubejde nga frika se mos po behet puç i brendshem, lajmin per spostimin e Halidit e publikoi. Muslimanet edhe me tutje kishin perpara nje armik qe ishte shume i fuqishem i cili as nuk dorezohej e as nuk i linin te qete.

Ebu Ubejde arriti nje marreveshje me popullin e Damaskut dhe keshtu hyri brenda ne qytet me ane paqesore. Ndersa ne anen tjeter po ne te njejten kohe brigadat e Halidit ibn Velidit kishin arrite qe me force te depertonin deri ne qytet. Ne qender te qytetit u takuan te dy komandantet. Filloi nje debat qe i priu nje mosmarreveshje midis tyre rreth emerimit te çlirimit. Ata duhej te vendosin, nese fitorja erdhi si rezultat i marreveshjes me popullin e Damaskut apo forces. Ebu Ubejde ishte i mendimit qe vendasit te trajtohen sipas formes se çlirimit dhe marreveshjes, ndersa Halidi kembengulte se ata duhej te trajtohen sipas regullave te kapitullimit dhe te forces. Ne fund pasi u bind Halidi se ata duhej te trajtoheshin sipas regullave te luftes qe kishin arritur sipas marreveshjes paqesore, Ebu Ubejde, e kishte publikuar lajmin e vdekjes se Ebu Bekrit dhe urdherin e Omerit per spostimin e komandantit Halid ibn Velid.

Ebu Ubejde ne Medine

Kur Ebu Ubejde arriti ne Medine, Kalifi ia dergoi kater mije dinar duke i thene derguesit: percille se çdo te beje me keto para. Brenda nje kohe shume te shkurter ose sipas te dhenave brenda nje ore Ebu Ubejde ato para ia shperndau te varferve. Kur i derguari i Kalifit e informoi ate, Omeri u gezua pa mase dhe menjehere falenderoi All-llahun qe ka bere qe me islamin te kemi besimtare qe veprojne keshtu. Pastaj nuk vonoi pak Kalifi Omer, shkoi tek ai, e perqafoi Ebu Ubejden, ia puthi duart, dhe nuk permbahej duke qare.

Pas pak vitesh ne moshe tetedhjete e pese vjeçare nderroi jete ne mesin e ushtrise muslimane nga nje semundje ngjitese (kolera) ne fshatin Amvas qe gjendet midis qytetit Ramle dhe Kuds (Jerusalem) ne vitin 18 Hixhri ose 619 .

Ai nuk kishte lene trashegimtar asnje djale.

Literatura:

Kur’ani Kerim
Fragmente nga jeta e sahaneve, perkthyer nga Qemal Morina- Prishtine 1996
Al Istiab fi marifeti al ashab: Ebu Omer Jusuf ibn Abdullah bin Muhammed bin Abdu al Bir – Redaktuar nga Muhammed al Bexhawi – shtepia botuese Bejrut 1412 H ose 1992 )
Usudul gabe fi marifeti al Sahabe: Ebu Hasan Uzlud Din ali bin Muhamed bina l ithri al Xhezri- Muhammed Ibrahim al Benna (dhe te tjere), botuar nga shtepia botuese al Shab- Kairo
Al Isabetu fi temjizis Sahabe: Ahmed bin Ali bin Haxher al Askalani- Redaktuar nga Ali Muhammed al Bexhawi. Botus Darul al Xhejl- Bejrut 1412H ose 1992
Sire Salam al Nubela: Shemsud Din Muhammed bin Ahmed bin Osman al Dhehebij- redaktuar nga Shuajb Arnauti – Botuar nga Shoqata Risale- Bejrut 1412H ose 1992
Tabakatul al Kubra: Muhammed bin Sead- Botuar nga Daru Tahrir – Kairo 1388H ose 1968
Al Mearif: Abdllah bin Muslim bin Kutejbe al Dinurij- Redaktuar nga Dr. Thervet Ukashe- Darul Mearif ne Egjipt – Kairo 1389H ose 1969.