Miresevini ne net faqen e Mr Muhamed Jusufit Kajolli

 
 

A

L

B

A

N

U

R

Mr Muhamed Jusufi
 

Kurani Shqip, Perkthimi Kuranit Shqip,

Faqe per Kur'anin (shqip) ne Internet (mund te kerkoni per fjale ose ajete te veçanta)

Kurani Shqip Online

Albanian folk HEROIC songs at "Oda e Tim Shkupit!

Salih Bajram Krasniqi
Rizah Bllaca
Dervish Shaqa
Augustin Ukaj
Tahir Drenica
Hashim Shala
Feriz Krasniqi
Fatime Sokoli

Ibish Mulaku
Arif Vladi
Liti dhe Biti
Bijt e Sefe Mleqanit
Perparim Brati
Lan Dobra
Isa Llapceva
Ilir Shaqiri

Mhill Krasniqi
Nikolle Nikeprelaj
Vellezerit Lamallari
Vellezerit Qetaj

Vellezerit Gashi & Gazi
Rifat Draga
Enver Batllava
Halit Gashi
Vellezerit Lleshi
Fehmi Kastrati
Grupi Dumoshi
Rrahman Hasani
Nysret Haxha
Rapsodet e Lumes
Kadri Ismaili
Abaz Aliu
Shaban Baksi
Shaqir Cervadiku
Rifat Berisha
Mahmut Ferati
Dida Qela Kovaqi
Shkelzen Jetishi Xeni

Me teper folklor nga Rapsodet, Ketu!
 

Njoftim

 

Të ndëruar miqë, mirë se vini në web faqen e pare Kajolli Homepage. Ju dëshirojmë qendrim të këndshem në të gjitha link-et e projektit shqiptar "AlbaNur"

Ju mund te kerkoni materiale tjera ne AlbaNurGoogle!
Tema Aktuale nga Mr Muhamed Jusufit
Gjeografia Politike e Kohes Bashkehore

Ne varrimin e Haxhi Jakup ef. Hasipit

C'duam dhe c'kerkojme

Paqja ose perplasja e civilizimeve

Vetvrasja ne Kosove

Historiku i xhamive ne Prishtine

Populli ka nevoje per Mesim Fetar

Edukata seksuale apo fetare

Seksualiteti neper Gjenerata

Problemet e prostitucionit nder Shqiptar

 

Me tepër shkrime nga Mr Muhamed Jusufi, Këtu!

Gjeografia Politike e Kohes Bashkehore

 

Gjeografine politike e perbejne gjithcka ka te beje me siperfaqet toksore, organizimet e shteteve dhe ideologjite e popujve.

 

Qeverisjet ose organizimet e njerezve (popujve) gjate shekujve kane pesuar ndryshime te vazhdueshme, mendoj se ia vlen t’i theksojme disa nga orgnizimet me me peshe te madhe ne historine e njerezimit, ato jane: organizimi primitiv, fisnore, nacional, fetare, ideologjik dhe dhe tani se fundi globalizimi. Ky I fundit eshte ne rritje e siper por koha do te tregoje nese eshte sisitem me i persosur ose jo.

 

Zhvillimet e gjeografise politike

 

Ky term lindi pas dy pyetesoreve:

 

    1. Cilat jane praktikat e nje shteti sipas percaktimeve gjeografike dhe vecorite njerzore.
    2. Cila eshte shkenca qe do te merrej me kete teme

 

Dijetari gjerman Ratsell eshte i pari i cili filloi te mirret me kete hulumtim por fatkeqesisht nuk mundi t’a perfundoje mendimin per shkak te perhapjes se ideologjise naziste ne Gjermani. Pas tij ngeli ne kujtimet tona thenja e Makinderit per Gjeografine politike: shekullin 20 e udhehoqen konfliktet politike nderkombetare e quajtur teoria e “Zemres dhe  Kornizave” qe nenkupton zemren e tokes dhe kornizat e saja. Zemra simbolizon forcat tokesore (kembesorine) kjo perfaqesohej nga Bashkimi Sovjetik dhe Gjermania. Korniza simbolizon forcat detare (marinen) kjo perfaqesohej  nga Sh.B. te Amerikes dhe Anglia, kurse tani keto dy te fundit perfaqesojne keto dy forca.

 

Soli Kohen e zgjeroi kete terminologji edhe me shume ne kohen kur u bene zbulmet teknologjike te reja te kohes. Pra, si rezultat i zhvillimit te teknologjise dhe shpikjeve ajrore, raketave me largesi tejkontinentale. Kohen nuk e sheh boten si nje teresi, ashtu si e paraqet Makinderi. Ai veren se bota eshte me shume njesi autonome rajonale, ose me saktesisht ai paraqet nente njesi dhe ato:

 

  1. Zemra dhe europa lindore
  2. Azia e larget
  3. Azia juglindore
  4. Lindja e afert
  5. Vendet shkretinore
  6. Kufinjt ujore europian dhe shtetet e atllasit.
  7. Amerika jugore
  8. Vendet aziatike te cilat kane dalje ne dete
  9. Kufinjt ndermjet Amerikanoanglezve dhe Karibeve.

Perveç Amerikes dhe Bashkimit Sovjetik ky veren edhe tre forca tjera boterore siç jane Japonia, Kina dhe Europa, pastaj forcat e rendit te dyte si: India, Brazili, Nigeria etj, dhe se fundi shtetet e rendit te trete e te katert.

 

Pas perfundimit te luftes se ftohet, filloi nje radhitje e re ne gjeografine politike.

 

Ketu do te veçojme Pol Kenedin me librin e tij te viteve ’80-ta, “Ramja e fuqive te medha”, ku i parasheh ndryshimet e medha politike qe do te ndodhin ne vitet 1989 - 91, vite te cilat do ta permbysin Bashkimin Sovjetik ne nje ane, dhe bashkimin e gjermanive ne anen tjeter. Ne kete kohe nuk eshte menduar se kush do te jete ai qe do te mbane rendin dhe paqen ne bote. Pretendent kryesore pa dyshim kane qene Sh.B. te Amerikes. Si duket edhe kjo nuk mund ta barte kete barre ngase ne brendine e saj verehen ramje ekonomike. Analistet politik qe nga viti 1992 deri ne ditet tona e pranojne faktin se deri tani nuk jane percaktuar per baraspeshat e forcave te mundshme per nje te ardhme te afert.

 

Si mendim gjeopolitik pas viteve ’90 - ta eshte shtruar edhe mundesia e rikthimit te Bashkimit Sovjetik ne skenen politike boterore si nje rival i mundshem i ri i Sh.B.te Amerikes. Ne keto analiza eshte perfshire edhe ngritja shume e shpejte e shtetve islamike si fuqi e mundshme boterore. Shtetet islamike kane nje shtrirje shume te madhe ne kontinentin e Azise dhe Afrikes prandaj ndikimi i tyre do te luante nje rol te dukshem ne hartimin e rendit te ri boterore.

 

Disa analiste si per shembull Xhon Oluoflin paraqet dhjete variantet e mundshme qe mund te ndodhin ne ndryshimin e gjeopolitikes. Prej ketyre dhjete varianteve, me kryesoret do te ishin:

 

  1. Te mbeten Sh.B.te Amerikes te vetmet ne mbikqyrjen e botes.
  2. Perplasja e aleances perendimore, ndermjet Sh.B.te Amerikes  dhe Europes, mu ashtu siç ndodhi perplasja ne kampin lindor ndermjet kinezeve dhe Bashkimit Sovjetit ne vitin 1962. Po te ndodhe kjo atehere Europa do te ishte konkurenti i dyte i cili do te merrej me rregullimin e sistemit boterore.

Ndryshimet shume te medha gjeopolitike do ta pengonin ne mase te dukshme strategjine qe e ka ndjekur politika e globalizimit ne veçanti pas paraqitjes se sfidave te reja nga antiglobalistet neper rajone te ndryshme te botes. Prandaj keto variante edhe mund te mos ishin te realizueshme.

Gjeografia okupuese

Gjeografia si lende u zhvillua me se shumti ne kohen kur filluan kolonite gjate shekullit 19. Keto koloni per t’u zgjeruar edhe me shume duhej te materializoheshin me teori te reja ideologjike. Nje nga teorite e mundshme ne fillim te shekulit 20 ishte edhe ideja e Helfelridengut si marksist nga Austria. Idene kolonialiste te tij e paraqiti dhe njekohesisht e zbatoi Lenini gjate luftes se pare boterore.

 

Lufta e pare boterore qe shkaktar i nje  analize te thelle, dhe pas propozimeve te shumta, perfundimisht u rezonua se lufterat duhet t’i ndryshojne format dhe kahjet e shteteve dhe popujve. Rezultat i ketij ndryshimi ishte lufta e dyte boterore. Kjo lufte shkatrroi te gjitha idete qe bartnin levizje me pretendime okupuese dhe qe beheshin shkak i luftrave klasike.

 

U paraqit ideja e globalizimit, si nje ide e re per njerzimin e cila eshte po ashtu me pretendime okupuese, por qe stili i saj nryshon dukshem ndaj luftrave klasike. Kjo ide filloi te zhvillohet shume shpejt duke okupuar ekonomine e shteteve, fillimisht duke blere fabrika dhe ndermarje, e pastaj duke ndikuar ne sistemin monetar si dhe ne buxhetin shteterore, programe te ndryshme te stilit perendimore liberal duke perfshire ketu sitemin ekonomik dhe kulturor. Vetem prej vitit 1983 –1991 nga Amerika Jugore jane barte per ne SH.B.te Amerikes 200 miliard US$. Por edhe pas gjithe ketij ndyshimi te madh dhe formes se re te okupimit, lufterat klasike ne bote nuk u eliminuan. Nga lufterat klasike qe edhe sot jane ne process e siper ne bote mund te permenden: konfliktet e shteteve (popujve) te ndare, konflikti ndermjet Indise dhe muslimaneve, konflikti ne Qipro ndermjet turqve dhe grekeve, konflikti arabo çifut ne Palestine etj. Edhe pse keto luftrera jane te karakterit lokal  ne vete bartin edhe karakterin tjeter, sepse kane filluar te involvohen shume shtete te tjera qe duan ta shtrijne ndikimin e tyre ne bote.  

Shtetet autonome

Autonomia e ketyre shtetve mbeshtetet ne dy forca kryesore:

 

  1. Forca centrifugale, qe shperndane forcen e vet ne te gjitha shtresat e shtetit. Kjo force bazohet ne te mirat natyrore.
  2. Forca centripetale, eshte force e cila i terheq kah vetja te gjitha rrymat. Kjo force karakterizon filozofine e shtetit.

Popujt qe posedojne shtetesine kane arritur t’i eliminojne shume nga problemet e tyre te mireqenies. Do te veçoja problemet qe mund te lindin si psh: problemin e kufinjeve, ka stabilizim politik dhe social, kane sistemin e organizimit qeverises qofte federal ose tjeter, behen zgjedhjet (rizgjedhjet), behen puçe, kane perleshje me karakter konstruktiv ose destruktiv sa per te arritur ne pushtet, kane kryeqenden, administrimin, kane qendren e punesimit, kane arritur qe ta organizojne sistemin ekonomik te vendit  etj. Kane arritur qe qeveritaret t’u spjegojne ose paraqesin idene e globalizimit dhe funksionimin e marredhenieve bilaterale dhe multilaterale.

Ummeti dhe kombetarizmi

Ne kohen tone bashkohore si nje nga shtyllat kryesore te organizimeve shoqerore, qe ze vend te veçante eshte ideja e kombit. Shikuar ne prizmin gjeografik kjo duket se ka perfshire çdo cep te botes. Kjo ka lekundur emocionet e njerezve dhe ka ngritur identitein e tyre. Shpesh here kjo manifestohet edhe me mospajtime te shumta dhe konflikte teritoriale. Kjo ka ngritur edhe konkurencen ndernjerezore ne shume lemi te jetes se njeriut.

 

Tifi Smith ka paraqitur disa parametra te domosdoshme te shtetit dhe popujve, sipas te cilave:

 

  1. Bota perbehet nga nje mozaik popujsh.
  2. Popujt jane njesi kompakte natyrore qe prezantohen ne shoqeri.
  3. Sipas organizates boterore te gjitha popujt qe kane sistem stabil ne ate vend gezojne lirine e plote
  1. Secili popull vepron lirshem me kulturen e vet te cilen e ka ngritur gjate historise .
  2. Secili popull ka nevoje per udheheqesine e tij me ane te cileve prezanton kulturen e vet.
  3. Secili popull (jo secili shtet) ka te drejten apsolute ne trollin dhe atdheun e vet.
  4. Cdo njeri ose individ patjeter duhet t’i takoje nje populli.
  5. Nuk quhet liri apsolute per njeriun i cili nuk ka shtetesi.
  6. Shtetesia e pare per secilin individ do te ishte shtetesia e popullit qe i takon.

Ne esence shteti - ummeti vepron per rritjen e vazhdueshme te kerkesave elementare  per shtetasit dhe popullin e vet. Ai duhet t’ju siguron atyre identitetin me poziten  gjeografike dhe kohore, ai duhet t’a percaktoje dhe t’i parashikon vizionet e ardhmerise se vendit.

 

Gjeografia e zgjedhesve

 

Me fjalen gjeografia e zgjedhesve nenkuptojme politikat e pergjithshme te njerezve dhe pozitat e tyre. Ketu verehen edhe ndikimet gjeografike te zgjedhesve te cilat paraqesin nje analize gjeografike nga fushata elektorale. Shikuar nga ky prizem politikanet dhe partite politike me paraqitjet e programeve te tyre zgjedhore kane ndihmuar ne ruajtjen e konstruktivitetit ndaj qeverisjes se vendit duke aluduar vazhdimisht ne gjakftohtesise e programeve te tyre edhe pse te kunderta por asesi te llogariten programeve armiqesore.

 

Ne kete menyre ose forme shume qarte veprojne forcat ose rrymat boterore qofshin ato edhe levizje regjionale. Me kete forme do te del ne pah statistika e qarte, se cila nga rrymat boterore jane me me ndikim ne ate regjion dhe cili eshte ndikimi I  kombetareve, fetareve ose ideologjive te tjera etj.

 

Analizat e zgjedhjeve nuk mjaftojne te vleresohen, te studiohen programet dhe veprimet e rivaleve por ato duhet te jane te qarta nder ne sidomos vizionet e largeta te politikave te globalizimit te cilat jane perqark nesh.

 

Por shtrohet pyetja, çka do te ndodhte nese njerezit nuk dalin ne votime?Cfare do te behej me partite ose organiztatat te cilat jane ngusht te lidhura me pjesemarrjen e njerezve ne zgjedhje. Cila eshte alternativa e cila do t’a pranonte popullata.

 

Gjeografia politike rajonale

 

Globalizmi nuk e injoron pluralizmin, por ai ndikon ne riqarkullim ose riradhitje ne kete pluralizem, keshtuqe vazhdimisht mbetet per çdo rajon nje gjendje si te thuash nje partiake. Qeverisja rajonale (shteti) nuk konsiderohet vetem nje agjencion i shtetit qendrore e as qe eshte nje vegel opozitare e qeverise ne kryeqytet ajo mban lidhjet rajonale me organizatat ekonomike boterore. Bota nuk eshte si nje vegel mekanike e thjeshte e cila do te dije te administroje aty per aty, me nje te informuar per ndryshimet e ndermara sipas disa vizioneve qe mund te lindin tek ta. Ato duhet te jane shume te organizuara ne vete, duhet te kane alternative, duhet te japin prova, duhet t’i pranojne sfidat e opozitareve, qe ne raste te krizave politike te mund te pesojne politikanet, e jo politikat. Ne kete situate gjeografia politike me kete strategji duhet te jete e lidhur me rrjetin rajonal, i cili edhe ai duhet te kete alternativat e saja.

 

Nje nga format e gjeografise bashkohore eshte perzierja e specifikave ose veçorive rajoname me ato globale. Me kete verejme: vendet e vogla iu bashkangjiten vendeve te medha (metropoleve) me deshiren apo padeshiren e tyre. Iu bashkangjiten zyreve te biznesit me qarkullim  tregtar boteror, iu bashkangjiten tregut te paligjshem, veprimtarive ekonomike te korruptuara, iu bashkangjiten investimeve te huaja dhe qendres monetare nderkombetare.

 

“Levizjet kolonialiste edhe pse jane zhdukur gjurmet e tyre jane prezente dhe shume te  shtriera ne bote. Shembull per kete do te ishte ndarja e shteteve, krahinave ose zhvillimi i disa shteteve ne nje ane dhe renia ose zhdukja e disa te tjerave, perleshjet nacionale dhe fetare vazhdojne mu ashtu sic eshte duke vazhduar perleshja mes indianeve dhe muslimaneve ose arabeve me çifutet ne Palestine. Kolonializmi ngriti nacionalizmin por vazhdon t’a percaje ose permbyse idene e shteteve”.

 

Prishtine : me 18.09.2002

 
Komente ju mund te shkruani ne Forum, duke klikuar ketu!
 
 
 
 

Muzika Shqip | Albanian News | Albanian Radio | Albanian Music | Albanian Chat | Albanian MP3 | Albanian Video | Albanian Movies | Muzike Shqip

Albanian Forum | Albanian Sport | Albanian Miss | Vajzat Seksi | Miss Shqiperia | Kosovo | Filma Shqip | Albanians in Macedonia | Albanian Religion

Kosova Film | Humor Shqip | Albanian VIP | Rapsodet Shqiptar | Video Shqip | Albanian Books | Historia Shqiptare | Albanian Culture | Shitblerje Albanian Hotels | Chat Shqip | Shqiperia | Albanian TV Channels | Stupcat | Portokallia | Tirana Sot | Web Design | Shpallje Online | Radio Shqiptare

Regjistrohu FALAS ne AlbaNur Forum

copyright by AlbaNur / designed Shqip by tim shkupi 2002 - Contact: Webmaster

eXTReMe Tracker